Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej w wypadku drogowym przy warunkowym umorzeniu postępowania karnego

Kierujący pojazdem, który na skutek nie zachowania zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym spowoduje wypadek drogowy, w którym inna osoba odniesie obrażenia ciała na okres powyżej 7 dni popełnia przestępstwo spowodowania wypadku drogowego z art.177 par. 1 k.k. zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3.

Postępowanie karne przeciwko kierowcy o przestępstwo spowodowania wypadku drogowego z art.177 par. 1 k.k. może się zakończyć (w razie uznania kierowcy za winnego spowodowania wypadku drogowego) zarówno:

  • wyrokiem skazującym

    jak i

  • wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie karne

To, co łączy wyrok skazujący i wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne to fakt uznania kierowcy za winnego spowodowania wypadku drogowego. Różnica pomiędzy wyrokiem skazującym a warunkowo umarzającym postępowanie karne polega na tym, że kierowca, wobec którego Sąd wydał wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne zachowuje status osoby nie karanej za przestępstwo.

Większość osób poszkodowanych w wyniku wypadków drogowych błędnie uważa, że jedynie wyrok skazujący sprawcę wypadku drogowego daje im podstawę do dochodzenia od zakładu ubezpieczeń ( z ubezpieczenia  OC samochodu kierowanego przez sprawcę wypadku) odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej doznali na skutek  wypadku. Takie założenie jest błędne, gdyż jak to już wyżej wskazałem, wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne  przeciwko sprawcy wypadku drogowego stanowi potwierdzenie popełnienia przez kierowcę przestępstwa spowodowania wypadku drogowego z art.177 par. 1 k.k. W konsekwencji poszkodowany, który przedstawi zakładowi ubezpieczeń odpis prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne przeciwko sprawcy wypadku drogowego ma pełne prawo żądać niezwłocznej wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia.  

Niewielu pokrzywdzonych w wyniku wypadków drogowych jest świadomych również tego, że w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego przeciwko sprawcy wypadku drogowego Sąd jest zobligowany, to znaczy musi nałożyć na sprawcę wypadku obowiązek naprawienia szkody poniesionej przez osobę pokrzywdzoną w całości lub części. Takie stanowisko wynika z treści art.67 § 3 k.k., zgodnie z którym „…umarzając warunkowo postępowanie karne, sąd nakłada na sprawcę obowiązek naprawienia szkody w całości albo w części, a w miarę możliwości również obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo zamiast tych obowiązków orzeka nawiązkę…”. 

Zobowiązanie przez Sąd sprawcy wypadku drogowego do naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu w całości lub w części w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne ma charakter obligatoryjny. Zapis ten należy rozumieć w ten sposób, że Sąd nakłada, to znaczy musi nałożyć na sprawcę wypadku drogowego obowiązek naprawienia szkody przynajmniej w części. Jeżeli dokładne określenie wysokości szkody poniesionej przez osobę pokrzywdzoną w wypadku drogowym  (zarówno majątkowej jak i niemajątkowej, tj. krzywdy) jest utrudnione, wówczas Sąd nakłada na sprawcę wypadku drogowego obowiązek zapłaty na rzecz pokrzywdzonego nawiązki w wysokości do 200.000 zł.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Wniosek pokrzywdzonego o odszkodowanie i zadośćuczynienie za krzywdę doznaną w wypadku drogowym

Osoba, która w wyniku wypadku drogowego doznała obrażeń ciała lub rozstroju zdrowia na okres powyżej 7 dni ( a więc pokrzywdzony w rozumieniu prawa karnego)  może dochodzić naprawienia doznanej w wypadku szkody i zadośćuczynienia za krzywdę w postępowaniu karnym przeciwko kierowcy samochodu, który spowodował wypadek.

Przedstawione wyżej stanowisko wynika z treści art.46 par.1, 2 i 3 k.k. oraz art.67 par. 3 k.k.  Zgodnie z tymi przepisami:

  • Sąd na wniosek złożony przez pokrzywdzonego w wyroku skazującym lub warunkowo umarzającym postępowanie karne nakłada na sprawcę wypadku drogowego obowiązek naprawienia na rzecz pokrzywdzonego poniesionej przez niego szkody w całości lub części

  • jeżeli dokładne określenie wysokości szkody poniesionej przez osobę pokrzywdzoną w wypadku drogowym jest utrudnione, wówczas Sąd może orzec na rzecz pokrzywdzonego zamiast obowiązku naprawienia szkody nawiązkę w wysokości do 200.000 zł.

  • jeżeli orzeczony przez Sąd obowiązek naprawienia szkody lub nawiązka nie rekompensują pokrzywdzonemu całej poniesionej przez niego szkody, wówczas pokrzywdzony może domagać się pozostałej części odszkodowania na drodze procesu cywilnego.

Jak widzicie, w polskim procesie karnym pokrzywdzony może dochodzić od sprawcy wypadku drogowego zarówno odszkodowania za szkodę majątkową, jak i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, bez konieczności wytaczania odrębnego powództwa o zapłatę w postępowaniu cywilnym, przy czym:

  • szkoda majątkowa  – obejmuje najczęściej  koszty leczenia i rehabilitacji, jakie pokrzywdzony poniósł na skutek obrażeń ciała lub rozstroju zdrowia w wyniku wypadku drogowego

  • krzywda, czyli szkoda niemajątkowa – rozumiana jest  jako szkoda niemajątkowa, czyli ujemne przeżycia psychiczne osoby pokrzywdzonej w wypadku drogowym (np. ból, cierpienie), konieczność korzystania z pomocy osób trzecich, czy też utrata przez pokrzywdzonego perspektyw na przyszłość.

Osoba pokrzywdzona w wyniku wypadku drogowego powinna złożyć wniosek o orzeczenie przez Sąd wobec oskarżonego środka karnego w postaci obowiązku zapłaty na rzecz pokrzywdzonego wskazanej kwoty pieniędzy tytułem naprawienia poniesionej szkody majątkowej i niemajątkowej. 

Polski kodeks postępowania karnego nie określa  terminu początkowego, a więc terminu, od którego  pokrzywdzony może złożyć wniosek o orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej wypadkiem drogowym. W literaturze podkreśla się, że taki wniosek może zostać złożony przez pokrzywdzonego już na etapie postępowania przygotowawczego, a więc przed skierowaniem sprawy do Sądu, np. podczas jego przesłuchania na Policji w charakterze świadka.

Wniosek o orzeczenie od oskarżonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną w wyniku wypadku drogowego krzywdę pokrzywdzony może złożyć aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej (tak w art. 49a k.p.k.). 

Choć kodeks postępowania karnego nie wymaga od pokrzywdzonego szczegółowego uzasadnienia wniosku o nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody, to jednak w interesie samego pokrzywdzonego jest:

  • wskazanie kwoty, jakiej pokrzywdzony domaga się orzeczenia od sprawcy wypadku drogowego tytułem obowiązku naprawienia szkody z rozbiciem na kwotę potrzebną do naprawienia szkody majątkowej oraz kwotę, która ma zrekompensować jego krzywdę, a więc szkodę niemajątkową

  • przekonywujące uzasadnienie wysokości dochodzonej od oskarżonego kwoty tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia

  • załączenie do wniosku dowodów z dokumentów na potwierdzenie kosztów poniesionych w związku z leczeniem i rehabilitacją oraz zakresu krzywdy doznanej na skutek wypadku drogowego

Na zakończenie warto wskazać, że Sąd może nałożyć na oskarżonego obowiązek naprawienia szkody poniesionej przez pokrzywdzonego jedynie w razie uznania oskarżonego za winnego spowodowania wypadku drogowego, a więc w razie wydania wyroku skazującego lub warunkowo umarzającego postępowanie karne. 

W przypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia oskarżonego od zarzucanego mu przestępstwa spowodowania wypadku drogowego Sąd pozostawia wniosek pokrzywdzonego o nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody bez rozpoznania.

Autorzy: adwokat Mariusz Stelmaszczyk i apl. adw. Sylwia Winiarska

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Dochodzenie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia za wypadek drogowy w postępowaniu karnym i cywilnym

Każda osoba, która w wyniku  wypadku drogowego doznała obrażeń ciała lub rozstroju zdrowia, jest uprawniona do dochodzenia zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia:

  1. w postępowaniu karnym o przestępstwo spowodowania wypadku drogowego z art.177 par. 1 lub 2 k.k. – od sprawcy wypadku drogowego, a więc od kieroujacego pojazdem oskarżonego o przestępstwo spowodowania wypadku drogowego

    lub

  2. w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie i zadośćuczynienie od sprawcy wypadku drogowego, właściciela samochodu, którym kierował sprawca wypadku lub zakładu ubezpieczeń, w którym właściciel samochodu miał w czasie wypadku wykupioną polisę OC

W tym artykule postaram się Wam przybliżyć jakie są wady i zalety dochodzenia naprawienia szkody poniesionej na skutek wypadku drogowego, a więc zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia  w postępowaniu cywilnym oraz karnym.

Jakie są zalety dochodzenia naprawienia szkody poniesionej w wypadku drogowym w postępowaniu karnym?

  1. po zakończeniu procesu karnego poszkodowany może wytoczyć powództwo cywilne przeciwko sprawcy wypadku drogowego, właścicielowi samochodu, którym kierował sprawca wypadku lub zakładowi ubezpieczeń w którym właściciel samochodu wykupił polisę OC , gdy orzeczony w postępowaniu karnym obowiązek naprawienia szkody lub nawiązka  nie zrekompensowały jego szkody w całości,

  2. postępowanie karne nie jest uzależnione od dokonania przez poszkodowanego jakiejkolwiek opłaty,

  3. to na prokuratorze ciąży obowiązek przeprowadzenia dowodów zmierzających do ustalenia przebiegu wypadku drogowego oraz osoby winnej spowodowania wypadku drogowego

  4. postępowanie karne przeciwko sprawcy wypadku drogowego  trwa zazwyczaj krócej niż postępowanie cywilne.

Jakie są wady dochodzenia naprawienia szkody poniesionej w wypadku drogowym w postępowaniu karnym?

  1. podstawowym celem postępowania karnego jest pociągniecie sprawcy wypadku drogowego do odpowiedzialności karnej za popełnione przestępstwo, a więc wymierzenie mu kary, a sprawą drugorzędną jest naprawienie poszkodowanemu szkody, jaka poniósł w wypadku drogowym,

  2. orzekane w postępowaniu karnym na rzecz poszkodowanego kwoty tytułem naprawienia szkody lub nawiązki zazwyczaj nie rekompensują poszkodowanemu całej szkody, jakiej doznał na skutek wypadku drogowego, stąd w większości przypadków poszkodowany musi dochodzić pozostałej kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia w postępowaniu cywilnym

  3. w postępowaniu karnym pokrzywdzony  może żądać nałożenia obowiązku naprawienia szkody lub nawiązki tylko od sprawcy wypadku, a więc osoby oskarżonej o popełnienie przestępstwa spowodowania wypadku drogowego, nie może natomiast dochodzić zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia od właściciela samochodu lub zakładu ubezpieczeń, w którym właściciel pojazdu miał wykupioną polisę OC

  4. osoba pokrzywdzona w wypadku drogowym ma mniejszy wpływ na prowadzone postępowanie karne, jeśli po przekazaniu sprawy do Sądu nie wstąpiła w rolę oskarżyciela posiłkowego

  5. osoba pokrzywdzona na skutek wypadku drogowego nie może dochodzić w postępowaniu karnym  renty z tytułu wypadku drogowego,

Jakie są zalety dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu wypadku drogowego w postępowaniu cywilnym?

  1. podstawowym celem postępowania cywilnego o odszkodowanie i zadośćuczynienie jest ustalenie, czy pozwany ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za wypadek drogowy oraz wyliczenie należnej poszkodowanemu kwoty pieniędzy z tytułu odszkodowania, zadośćuczynienia i renty,

  2. poszkodowany jest w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu wypadku drogowego powodem, a więc stroną postępowania i ma istotny wpływ na przeprowadzone postępowanie dowodowe,

  3. poszkodowany w wypadku drogowym może pozwać zarówno sprawcę wypadku drogowego, jak i właściciela pojazdu, którym kierował sprawca wypadku i zakład ubezpieczeń, w którym właściciel pojazdu miał wykupioną polisę OC, może pozwać jednego z nich, jak i wszystkich łącznie

  4. w postępowaniu cywilnym poszkodowany może żądany zapłaty przez pozwanego zarówno odszkodowania, a więc wyrównania szkody majątkowej, zadośćuczynienia, więc rekompensaty za ból i cierpienia, jak i renty,

  5. poniesione przez poszkodowanego  koszty procesu cywilnego zostaną zwrócone przez pozwanego, o ile zapadnie wyrok zgodny z żądaniem zawartym w pozwie o zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienia,

Jakie są wady dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za wypadek drogowy w postępowaniu cywilnym?

  1. składając pozew o zapłatę odszkodowania, zadośćuczynienia i renty poszkodowany musi zapłacić wpis od pozwu w wysokości 5 % żądanej kwoty, jeśli nie uzyska zwolnienia z kosztów sądowych,

  2. w przypadku dopuszczenia przez Sąd dowodu z opinii biegłego powód musi wpłacić zaliczkę na poczet wynagrodzenia biegłego, jeśli nie uzyska zwolnienia z kosztów sądowych

  3. postępowanie cywilne z reguły trwa dłużej niż postępowanie karne, z uwagi na większe obciążenie pracą sędziów wydziałów cywilnych

  4. poszkodowany ponosi ryzyko finansowe przegrania procesu cywilnego, to znaczy w razie oddalenia jego powództwa o zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienia w całości lub przeważającej części, to poszkodowany zapłaci koszty procesu poniesione przez stronę pozwaną, podobnie ponosi koszty sądowe (wpis od pozwu, koszty opinii biegłych, koszty zwrotu dojazdu świadków na rozprawy).

Odpowiedź na pytanie, w którym postępowaniu poszkodowany powinien dochodzić naprawienia szkody poniesionej w wyniku wypadku drogowym: w postępowaniu karnym czy cywilnym zależy od okoliczności konkretnego przypadku, w szczególności od stopnia skomplikowania sprawy, a więc stopnia ryzyka przegrania sprawy cywilnej, stopnia zamożności poszkodowanego i ciężaru poniesienia wpisu od pozwu i wielu innych czynników.

W większości przypadków spraw, w których reprezentuję osoby poszkodowane w wypadków drogowych równolegle:

dochodzę w imieniu poszkodowanych nałożenia na sprawcę wypadku drogowego w postępowaniu karnym obowiązku naprawienia szkody lub nawiązki,

a jednocześnie

żądam od zakładu ubezpieczeń wypłaty odszkodowania, zadośćuczynienia i przyznania renty, na początku w postępowaniu likwidacyjnym przed zakładem ubezpieczeń, a następnie postępowaniu o zapłatę odszkodowania, zadośćuczynienia i renty przed sądem cywilnym.

Autorzy: adwokat Mariusz Stelmaszczyk i apl. adw. Sylwia Winiarska

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Udział pokrzywdzonego w postępowaniu karnym przed Sądem I instancji w sprawie wypadku drogowego

W poprzednim artykule „…Udział pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym dotyczącym wypadku drogowego…” poruszyłam problematykę udziału pokrzywdzonego w toku postępowania przygotowawczego. W niniejszym natomiast opiszę następny etap postępowania karnego – tj. postępowanie przed Sądem I Instancji.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż etap postępowania sądowego rozpoczyna się z chwilą wpłynięcia do Sądu aktu oskarżenia przeciwko sprawcy wypadku drogowego i zarejestrowania sprawy, tzn. nadaniu jej sygnatury sądowej.

Na tym etapie stronami postępowania z urzędu są:

oskarżyciel publiczny, czyli prokurator

oskarżony, czyli sprawca wypadku drogowego.

Pokrzywdzony nie jest już na tym etapie postępowania stroną. Jednakże aby aktywnie uczestniczyć w sprawie może złożyć przed Sądem oświadczenie, iż chce działać w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Warto wskazać, iż oświadczenie takie należy złożyć do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, czyli do momentu odczytania aktu oskarżenia na pierwszej rozprawie.

W artykule „…Jak działać w roli oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu karnym przeciwko sprawcy wypadku drogowego ?…” dokładnie opisałam kwestię jak skutecznie złożyć oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Na uwagę zasługuję fakt, iż działają jako oskarżyciel posiłkowy masz realny wpływ na prowadzone postępowanie, bowiem:

stajesz się stroną postępowania,

Sąd ma obowiązek zawiadamiać Cię o wszystkich terminach rozpraw oraz doręczać korespondencję na takiej samej zasadzie jak prokuratorowi i oskarżonemu,

masz prawo do składania wniosków dowodowych,

na rozprawie zajmujesz miejsce obok oskarżyciela publicznego i możesz być obecny na każdym terminie rozprawy,

masz prawo zadawania pytań osobom przesłuchiwanym,

posiadasz dostęp do akt postępowania,

masz prawo do wniesienia apelacji od wyroku I instancji.

Ponadto osoba pokrzywdzona przestępstwem spowodowania wypadku drogowego, która działa w charakterze oskarżyciela posiłkowego, ma także prawo do złożenia na podstawie art. 46 §1 k.k. wniosku o nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości lub w części lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Podsumowując pragnę wskazać, iż postępowanie sądowe to często proces długotrwały, a także skomplikowany. Z tych względów, tak bardzo istotne jest, aktywnie uczestniczyć w postępowaniu karnym od momentu jego wszczęcia, aż do jego prawomocnego zakończenia.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk– e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Udział pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym dotyczącym wypadku drogowego

W tym artykule opiszę w jaki sposób pokrzywdzony może aktywnie uczestniczyć w toku postępowania przygotowawczym dotyczącym wypadku drogowego.

Postępowanie przygotowawcze jest pierwszym etapem toczącej się sprawy karnej. Po zebraniu materiału dowodowego na miejscu zdarzenia prowadzący postępowanie wydaje postanowienie o wszczęciu dochodzenia. Od tego momentu gromadzony jest pozostały materiał dowodowy w sprawie następuję m.in.

  • przesłuchanie świadków czy sprawcy zdarzenia ( podejrzanego),

  • dokonuję się oględzin samochodów uczestniczących w kolizji,

  • bardzo często jest dopuszczany dowód z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków.

Na tym etapie pokrzywdzony na prawo wziąć udział w każdej czynności dowodowej. Należy pamiętać, iż organ prowadzący postępowanie ma obowiązek poinformować pokrzywdzonego o terminie przeprowadzenia czynności.

Ponadto pokrzywdzonemu służy inicjatywa dowodowa – przykładowo może złożyć:

      • wniosek o przesłuchanie świadka wypadku drogowego,

      • wniosek o powołanie biegłego z zakresu wypadków drogowych,

      • wniosek o przeprowadzenie eksperymentu procesowego, mającego na celu ustalenie istotnych okoliczności wypadku drogowego.

Jednocześnie pokrzywdzony za zgodą prowadzącego postępowania może przeglądać akta i sporządzać ich fotokopię. W przypadku odmowy dostępu do akt przysługuje na podstawie art. 159 k.p.k. zażalenie.

Na uwagę zasługuję fakt, iż w na każdym etapie postępowania pokrzywdzony może ustanowić pełnomocnika, którym może być adwokat lub radca prawny. W przypadku, gdy z uwagi na swoją sytuację finansową nie możesz pozwolić sobie na pokrycie kosztów pomocy prawnej, pokrzywdzony może na podstawie art. 88 §1 k.p.k. złożyć wniosek o przydzielenie pełnomocnika z urzędu.

Warto wskazać, iż w przypadku umorzenia postępowania lub wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania pokrzywdzony może na podstawie art. 306 złożyć zażalenie.

Podsumowując pokrzywdzony w toku postępowania przygotowawczego ma możliwość m.in.

      • składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia;

      • uczestniczenia w tych czynnościach;

      • korzystania z pomocy pełnomocnika;

      • złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu;

      • końcowego zapoznania się z materiałami postępowania przygotowawczego;

      • składania zażaleń na postanowienia wydane w toku postępowania przygotowawczego;

      • zaskarżenia postanowienia kończącego postępowanie przygotowawcze.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Opinia biegłego sądowego do spraw rekonstrukcji wypadków drogowych

W wielu postępowaniach przeciwko sprawcom kolizji drogowych ustalenie przebiegu wypadku i jego przyczyn wymaga wiadomości specjalnych. W takim przypadku na organie prowadzącym postępowanie zgodnie z art. 193 k.p.k. ciąży obowiązek powołania dowodu z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków. W tym miejscu warto zaznaczyć, iż również strony postępowania (podejrzany, pokrzywdzony) mogą złożyć wniosek o dopuszczanie przedmiotowego dowodu. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule „…Czy pokrzywdzony w wypadku drogowym może składać wnioski dowodowe ?…”.


Opinie biegłych nabierają szczególnego znaczenia w sprawach o wypadki drogowe, bowiem mamy w takim przypadku do czynienia z szeregiem zjawisk do oceny których nie wystarcza podstawowa wiedza, którą posiada każdy z nas. W orzecznictwie podkreśla się, że potrzeba sięgnięcia po opinię biegłego zachodzi właśnie w sprawach związanych z ruchem pojazdów mechanicznych, w szczególności, jeśli zachodzi potrzeba ustalenia:

  • prędkości pojazdów uczestniczących w wypadku drogowym

  • stanu technicznego pojazdów uczestniczących w wypadku drogowym

  • rekonstrukcji wypadku drogowego tj. ustalenie toru ruchu osób i pojazdów uczestniczących w wypadku

  • ocena zachowań osób uczestniczących w wypadku drogowym, w szczególności określenie naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

W tym miejscu warto wskazać, iż każda opinia winna zawierać
odtworzenie przebiegu zdarzenia, jak również sposobu ich przemieszczania się. Ponadto biegły sądowy powinien wskazać na podstawie jakiej metody badawczej dokonał oceny zachowania uczestników zdarzenia, jak również w jaki sposób dokonał badań. Niedopuszczalne jest podawanie jedynie ostatecznej konkluzji. Biegły powinien wskazać i wytłumaczyć dlaczego, i na jakiej podstawie, doszedł do danego wniosku. Prawidłowość sporządzania opinii jest niezwykle istotne z punktu widzenia przeprowadzonego postępowania, bowiem stanowi kluczowy dowód w postępowaniach z zakresu zdarzeń drogowych. W kolejnych artykułach poruszę kwestię jak skontrolować prawidłowość sporządzania opinii przez biegłych z zakresu rekonstrukcji wypadków, poruszę również co zrobić, jeżeli opinia nie spełnia podstawowych warunków formalnych.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Jak może zakończyć się dochodzenie lub śledztwo w sprawie o spowodowanie wypadku drogowego ?

Postępowanie przygotowawcze w sprawach wypadków drogowych nie zawsze kończy się wniesieniem przez Prokuratora aktu oskarżenia do Sądu. Z tych względów w niniejszym artykule zostanie wskazane jakie decyzje końcowe mogą zostać wydane w postępowaniu przygotowawczym w sprawach wypadków drogowych.

Akt oskarżenia jest sporządzany w momencie, gdy Prokuratura zakończy wszystkie czynności, a zebrany materiał dowodowy pozwala na wniesienie aktu oskarżenia.

Oprócz wniesienia aktu oskarżenia postępowanie przygotowawcze może zakończyć się na 4 sposoby:

    1. na podstawie art. 324 k.p.k. skierowaniem wniosku o umorzenie postępowania i zastosowania środka zabezpieczającego ,

    2. na podstawie art. 336 k.p.k. skierowaniem wniosku o warunkowe umorzenie postępowania,

    3. na podstawie art. 17 k.p.k. umorzeniem dochodzenia,

    4. na podstawie art. 325f k.p.k. umorzeniem dochodzenia i wpisaniem sprawy do rejestru przestępstw.

W sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie wystąpi do Sądu z wnioskiem o umorzenie postępowania i zastosowanie środka zabezpieczającego mamy do czynienia z niewątpliwym stwierdzeniem faktu, iż podejrzany popełnił czyn zabroniony w stanie niepoczytalności. Oznacza to, iż zachodzą wówczas podstawy do zastosowania wobec podejrzanego środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym. Należy wskazać, iż w przypadków drogowych jest to niezmiernie rzadka sytuacja.

Natomiast w sytuacji, gdy postępowanie przygotowawcze nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, umarza się je. Więcej na temat umorzenia postępowania znajdziesz w artykule „Kiedy organ postępowania przygotowawczego może umorzyć postępowanie w sprawach wypadków drogowych”.

Ponadto w przypadku dochodzenia prowadzonego na podstawie art. 325f k.p.k. istnieje możliwość jego umorzenia i wpisania sprawy do rejestru przestępstw – tzw. umorzenie rejestrowe. Jeżeli zatem dane uzyskane w czasie dochodzenia wstępnego lub prowadzonego przez okres co najmniej 5 dni dochodzenia nie dają dostatecznych podstaw do wykrycia sprawcy w drodze dalszych czynności procesowych, można wydać postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw. Po takim umorzeniu Policja prowadzi czynności operacyjno – rozpoznawcze, a nie procesowe. Często do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw w sytuacji, gdy sprawca zbieg z miejsca zdarzenia i nie można ustalić jego tożsamości.

Zgodnie z przepisami procedury karnej Prokurator może zamiast aktu oskarżenia sporządzić i skierować do sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego, jeśli zachodzą przesłanki uzasadniające takie umorzenie określone w art. 66 k.k. Forma takiego wniosku jest podobna do aktu oskarżenia. Uzasadnienie wniosku można ograniczyć do przedstawienia dowodów świadczących o tym, że wina oskarżonego nie budzi wątpliwości oraz do wskazania okoliczności przemawiających za warunkowym umorzeniem postępowania. Więcej na temat możliwości zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania znajdziesz w artykule „Wniosek o warunkowe umorzenie postępowania w sprawie o przestępstwo spowodowania wypadku drogowego”.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Szkic miejsca wypadku jak załącznik do protokołu przesłuchania świadka

Często zdarzają się przypadki, w których dokładne wypowiedzenie się o przebiegu wypadku jest trudne. W takich sytuacjach warto przed przesłuchaniem w charakterze świadka sporządzić szkic sytuacyjny, a następnie poprosić prowadzącego przesłuchanie o dołączenie jego do akt postępowania – przykładowo jako załącznik do protokołu przesłuchania. Warto wskazać, iż w postępowaniu karnym taki dowód można dołączyć do akt na każdym etapie postępowania.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, iż szkic sytuacyjny to wierne odzwierciedlenie sytuacji, w której doszło do wypadku. Jest to dowód pomocniczy w dalszym postępowaniu karnym. Bez wątpienia ułatwia od świadkowi dokładne określenie zaistnienia wypadku oraz okoliczności towarzyszących. Podkreślenia wymaga fakt, iż może on zostać sporządzony ręcznie na zwykłej kartce papieru. Można również skorzystać z bezpłatnych programów, które są dostępne w internecie.

Zaznaczyć należy, iż szkic sytuacyjny powinien uwzględniać:

  • położenie pojazdów względem osi jezdni;

  • sytuacje na drodze,

  • rozmieszczenie i rodzaj znaków na drodze;

  • kierunek jazdy pojazdów;

  • miejsce, w którym doszło do zdarzenia.

W tym miejscu warto zaznaczyć, iż co prawda taki szkic jest sporządzany przez funkcjonariuszy Policji po przyjeździe na miejsce zdarzenia. Tym niemniej jednak taki szkic jest przygotowywany na podstawie wersji zdarzenia świadków i uczestników wypadków.

Pamiętaj!

Tylko dokładny i prawidłowo wykonany szkic sytuacyjny wypadku może ułatwić prowadzenia dalszego postępowania. W związku z powyższym przed jego sporządzeniem spokojnie przeanalizuj przebieg wypadku.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Warunkowe o umorzenie postępowania karnego w sprawie o przestępstwo spowodowania wypadku drogowego

W niniejszym artykule opiszę na czym polega instytucja warunkowego umorzenia postępowania w sprawach o przestępstwo spowodowania wypadków drogowych. Zostanie poruszona również kwestia jakie obowiązki może nałożyć Sąd na sprawcę w przypadku zastosowania przedmiotowej instytucji.

Możliwość warunkowego postępowania istnieje, w przypadku gdy wszystkie dowodowy świadczą o popełnieniu przestępstwa spowodowania wypadku drogowego przez podejrzanego/oskarżonego. Jest to jedno z najkorzystniejszych możliwych sposób zakończenia postępowania karnego oczywiście dla sprawcy przestępstwa spowodowania wypadku drogowego. W takim przypadku, nie jest przeprowadzone postępowanie dowodowe, sprawca zachowuje status osoby niekaranej, natomiast wzmianka o postępowaniu karnym zakończonym warunkowym umorzeniem ulega wykreśleniu z Krajowego Rejestru Karnego po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby wynoszącego od 1 roku do 3 lat.

Instytucja warunkowego umorzenia postępowania karnego została opisana w art. 66 § 1 k.k. i przewiduje, iż Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie jeżeli:

  • wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne;

  • okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości;

  • sprawca nie jest karany za przestępstwo umyślne;

  • właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz dotychczasowy sposób życia,

które uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania (sprawca) będzie przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa.

Należy także podkreślić, iż postępowanie karne można warunkowo umorzyć, jeżeli kara przewidziana za przestępstwo nie przekracza 5 lat pozbawienia wolności.

W związku z powyższym o warunkowe umorzenie postępowania karnego w sprawie o przestępstwo wypadku drogowego można się ubiegać tylko w przypadku przestępstwa określonego w art. 177 § 1 k.k., czyli przestępstwa spowodowania wypadku drogowego, którego skutkiem jest średni uszczerbek na zdrowiu. Natomiast wykluczone przez ustawodawcę jest warunkowe umorzenie postępowania w przypadku przestępstw określonych w art. 177 § 2 k.k. czyli przestępstwa wypadku komunikacyjnego, którego skutkiem jest śmierć lub ciężki uszczerbek na zdrowiu. Warto wskazać, iż przestępstwo wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym lub ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu nie może być warunkowo umorzone, gdyż jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Należy wskazać, iż podejrzany już na etapie postępowania przygotowawczego może złożyć wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Jeżeli Prokurator widzi podstawy takiego zakończenia postępowania w taki sposób kieruje do Sądu zamiast aktu oskarżenia wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego. Taki wniosek oskarżony może złożyć również na etapie postępowania sądowego, praktycznie do momentu zamknięcia rozprawy.

Z punktu widzenia pokrzywdzonego warto wskazać, iż zgodnie z art. 67 § 3 k.k.. umarzając warunkowo postępowanie karne,

  1. sąd zobowiązuje sprawcę naprawienia szkody w całości albo w części,

  2. może na niego nałożyć obowiązki:

    • informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby,

    • przeproszenia pokrzywdzonego,

    • wykonania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,

    • powstrzymywania się od nadużywania alkoholu lub używania środków odurzających,

    • poddania się terapii uzależnień,

    • poddania się terapii, w szczególności psychoterapii lub psychoedukacji,

    • powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób,

    • opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,

    • świadczenia pieniężnego lub nawiązkę

    • zakaz prowadzenia pojazdów do lat 2.

Na podstawie powyższego należy wskazać, iż warunkowe umorzenie postępowania jest korzystne z punktu widzenia nie tylko podejrzanego. Otóż w takim przypadku czas postępowania ulega skróceniu – nie jest przeprowadzane postępowanie dowodowe, a co za tym idzie pokrzywdzony może szybciej uzyskać odpowiednie naprawienie szkody, czy też nawiązkę. Jednakże poważną wadą przedmiotowej instytucji jest okoliczność, iż sprawca ponosi dużo mniejszą represję karną za popełniony czyn.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Przesłuchanie pokrzywdzonego w wyniku wypadku drogowego w charakterze świadka

W tym artykule opiszę na czym polega czynność procesowa przeprowadzona w każdym postępowaniu karnym w sprawie wypadków drogowych tj. przesłuchanie pokrzywdzonego w charakterze świadka.

Przesłuchanie świadka jest jedną z głównych czynności pozwalających na uzyskanie dowodów w trakcie toczącego się postępowania karnego.

Przesłuchanie pokrzywdzonego jest istotną czynnością w toku postępowania, ponieważ organy ścigania w czasie niej uzyskują pierwsze informacje o zdarzeniu i często to one mają wpływ na przebieg dalszego prowadzenia postępowania. Z tych względów istotne jest, by pokrzywdzony złożył szczegółowe zeznania i odpowiedział o wszystkich okolicznościach danej sytuacji.

Każde przesłuchanie musi być poprzedzone wezwaniem. O sposobach wezwania świadka przeczytasz w tym artykule „…W jaki sposób pokrzywdzony może zostać wezwany na przesłuchanie…”. Przedmiotowe wezwanie powinno zawierać następujące informacje:

    • kto jest wzywany (imię i nazwisko, adres zamieszkania),

    • w jakiej sprawie jest wzywany,

    • w jakim charakterze jest wzywany – warto podkreślić, iż pokrzywdzony w toku przesłuchania będzie nazywany świadkiem,

    • miejsce i datę przesłuchania,

    • zwięzłe przytoczenie przepisów o obowiązku stawiennictwa i obowiązkach świadka.

Jeżeli pokrzywdzony otrzymał wezwanie ma obowiązek stawić się w wyznaczonym miejscu oraz czasie. Obowiązek ten trwa również w przypadku, gdy świadkowi będzie przysługiwało prawo do odmowy składania zeznań.

Podkreślenia wymaga fakt, iż w sytuacji nieusprawiedliwionego niestawiennictwa może zostać na pokrzywdzonego nałożona kara grzywny, a także może zostać zarządzone przymusowe doprowadzenie na przesłuchanie.

W przypadku, gdy pokrzywdzony nie może się stawić na przesłuchanie ze względu na chorobę, czy wyjazd powinien natychmiast powiadomić organ ścigania. Warto w takiej sytuacji wysłać pocztą lub faxem do organu prowadzącego czynność przesłuchania oficjalne pismo wraz z odpowiednim dowodem potwierdzającym niestawiennictwo (zaświadczenie lekarskie, bilety lotnicze). W nagłych przypadkach uzasadnione jest powiadomienie organu telefonicznie.

Idąc na przesłuchanie świadek ma obowiązek zabrania ze sobą dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość. W tym miejscu warto wskazać, iż pokrzywdzony ma prawo ustanowienia pełnomocnika, który może wziąć udział w czynności przesłuchania. Pełnomocnik w takim przypadku pomaga w dokładnym opowiedzeniu okoliczności zdarzenia poprzez zadawanie odpowiednich pytań. Na uwagę zasługuję fakt, iż w przesłuchaniu świadka ma prawo uczestniczyć obrońca podejrzanego, jeśli złoży wniosek o dopuszczenie go do udziału w przesłuchaniu. W przesłuchaniu może uczestniczyć również podejrzany, jeśli również złoży odpowiedni wniosek. Takie sytuacje należą jednak do rzadkości.

Przesłuchanie rozpoczyna się od ustalenia tożsamości pokrzywdzonego. Następnie zostają odebrane następujące dane:

  1. wiek,

  2. data urodzenia,

  3. miejsce zamieszkania,

  4. miejsce urodzenia,

  5. adres do doręczeń,

  6. obywatelstwo,

  7. wykształcenie,

  8. stan cywilny.

Po odebraniu danych świadek jest uprzedzany o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań lub zatajenie prawdy. Świadek zostaje pouczony również, że ma prawo do odmowy zeznań, więcej na ten temat przeczytasz w artykuleUprawnienia pokrzywdzonego w toku przesłuchania…”. Następnie zostaje zadane pytanie, czy świadek wie w jakiej sprawie został wezwany i co może o sprawie powiedzieć – ma on prawo do swobodnej wypowiedzi na okoliczności zdarzenia. Po jej zakończeniu zadawane są świadkowi pytania uzupełniające – mające na celu dopytanie o szczegóły, aby wyjaśnić niejasności np. fachowe terminy oraz kontrolujące zmierzające do sprawdzenia wiarygodności świadka. Rolą przesłuchującego jest bowiem uzyskanie spójnego zeznania z przebiegu przestępstwa oraz uzyskanie dokładnej informacji dotyczącej czasu, miejsca i okoliczności zdarzenia, wyglądu sprawców, ich cech charakterystycznych i zachowania, osób pokrzywdzonych, innych świadków, opisu utraconych przedmiotów. Pytania zadawane przez przesłuchującego mogą być protokołowane, zwłaszcza gdy dotyczą kwestii kluczowych dla wyjaśnienia okoliczności zdarzenia będącego przedmiotem postępowania. W protokole przesłuchania świadka przyjmuje się jako formę gramatyczną relacji przesłuchiwanego –pierwszą osobę czasu przeszłego i zamieszcza się charakterystyczne określenia lub zwroty użyte przez osobę przesłuchiwaną oraz wzmianki dotyczące szczególnego zachowania się tej osoby.

Jeżeli podczas przesłuchania policjant poweźmie wątpliwości co do stanu psychicznego świadka, jego stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego postrzeżeń – przerwie przesłuchanie świadka i zwróci się do prokuratora z wnioskiem o zarządzenie przesłuchania go przy udziale biegłego lekarza lub psychologa. Policjant odstępuje od przesłuchania świadka lub przerywa czynność, gdy w wyniku obserwacji zachowania świadka i sposobu jego wypowiedzi poweźmie podejrzenie, iż jest on po spożyciu alkoholu, pod wpływem środka odurzającego lub substancji psychotropowej, albo innego podobnie działającego środka.

W przypadku, kiedy zachodzi potrzeba przesłuchania świadka niewładającego językiem polskim, protokół z tej czynności sporządza się z udziałem tłumacza, a jeżeli jest to osoba głuchoniema – z udziałem biegłego daktylologa (art. 204 k.p.k.). Władanie językiem oznacza taką jego znajomość, która pozwala na swobodne komunikowanie się. Nie chodzi tu zatem o znajomość bierną, polegającą na rozumieniu komunikatów, ale o znajomość czynną, rozumianą jako czynne posługiwanie się językiem polskim. Warunkiem uzasadniającym potrzebę wezwania tłumacza jest stwierdzenie, że osoba przesłuchiwana bądź nie rozumie w stopniu dostatecznym zadawanych jej pytań, bądź z powodu słabej znajomości języka polskiego nie może sformułować myśli odtwarzającej przebieg zdarzeń stanowiących przedmiot przesłuchania.

Jeżeli w trakcie przesłuchania ujawnione zostaną okoliczności, że w związku ze składanymi zeznaniami zostanie zastosowana wobec świadka lub jego najbliższych osób, przemoc, groźba bezprawna, świadek może zastrzec, że dane dotyczące jego miejsca zamieszkania pozostaną do wyłącznej wiadomości Sądu lub prokuratora.

Podkreślenia wymaga fakt, iż w czasie przesłuchania mogą być okazane pokrzywdzonemu tablice poglądowe z wizerunkami osób, rzeczy, w celu ich rozpoznania. Często zdarzają się także sytuacje, w których świadek po złożeniu zeznań może uczestniczyć w okazaniu osób przy pomocy lustra fenickiego.

Po wyczerpaniu tematu przesłuchania organ ścigania przekazuje świadkowi protokół celem jego odczytania. Każdą stronę protokołu przesłuchania świadka, niezwłocznie po zakończeniu czynności, podpisują wszystkie osoby biorące udział w czynności, przy czym świadek pod swoimi zeznaniami zamieszcza adnotację, że treść zeznań odpowiada jego słowom. Puste miejsca w protokole z czynności przesłuchujący zakreśli w sposób uniemożliwiający ich późniejsze wypełnienie. Niedopuszczalne jest wymazywanie, zamazywanie lub w inny sposób czynienie nieczytelnym pierwotnego zapisu w protokole. Tekst błędny będzie przekreślony, skreślenia oraz poprawki i uzupełnienia poczynione w protokole – zostaną omówione na końcu protokołu (art. 151 § 1 k.p.k.).

Na podstawie powyższego należy wskazać, iż idąc na przesłuchanie najważniejsze jest przygotowanie tego co chcemy powiedzieć, warto przed wyznaczonym terminem przygotować sobie spis rzeczy, które chcemy przedstawić funkcjonariuszowi. Jeżeli pokrzywdzony obawia się, że zapomni o pewnych okolicznościach zdarzenia, może zabrać ze sobą wcześniej przygotowany plan zeznań. W przypadku, gdy pokrzywdzony po powrocie z przesłuchania przypomni sobie o pewnych istotnych okolicznościach zdarzenia radzę złożyć wniosek o uzupełniające przesłuchanie.

Aplikant adwokacki Sylwia Winiarska – e – mail: winiarska@adwokat-stelmaszczyk.pl,  nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | Skomentuj