Podanie wyroku do publicznej wiadomości

Celem niniejszego artykułu jest wskazanie na czym polega oraz w jakich przypadkach Sąd może orzec środek karny podanie wyroku do publicznej wiadomości.

Zgodnie z artykułem 43 b k.k. „…sąd może orzec podanie wyroku do publicznej wiadomości w określony sposób, jeżeli uzna to za celowe, w szczególności ze względu na społeczne oddziaływanie skazania, o ile nie narusza to interesu pokrzywdzonego…”.

Podanie wyroku do publicznej wiadomości

W literaturze podkreśla się, iż możliwe jest na podstawie art. 43 b k.k. podanie do publicznej wiadomości wyroku skazującego, natomiast wyłączone jest stosowanie przedmiotowego środka w przypadku wyroku uniewinniającego lub umarzającego postępowanie.

Możliwość podania wyroku do publicznej wiadomości została uzależniona od spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest celowość jego orzeczenia, wynikająca w szczególności z konieczności realizacji celu generalno – prewencyjnego. Natomiast negatywną przesłanką jest interes pokrzywdzonego.

W orzecznictwie zwraca się uwagę, że orzeczenie tego środka karnego powinno mieć miejsce przede wszystkim:

  • w takich przypadkach, które wzbudziły szczególne zainteresowanie społeczne,
  • wywołały powszechne oburzenie, niepokój,
  • w przypadku przestępstw nagminnie popełnianych na danym terenie lub w określonym środowisku1.

Przekonanie sądu o celowości orzeczenia tego środka karnego nie może prowadzić do naruszenia interesu pokrzywdzonego. Jak wskazuje literatura niejednokrotnie interes pokrzywdzonego, wyrażający się obawą przed naruszeniem dóbr osobistych, ostracyzmem czy wtórną wiktymizacją, będzie przeszkodą dla podania wyroku do publicznej wiadomości2. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1989 roku, IV KR 8/89 „…środek ten nie powinien być orzekany wówczas, gdy publikacja wyroku łączyłaby się z dolegliwością dla pokrzywdzonego, np. w sprawach o zgwałcenie…”. Jednocześnie na Sądzie orzekającym ten środek ciąży obowiązek przeanalizowania czy nie doprowadzi do wykluczenia sprawcy oraz nie będzie stanowił infamii dla sprawcy.

Szczególne rozwiązanie zostało przewidziane art. 215 k.k., przewidującym obligatoryjne orzeczenie podania wyroku skazującego do publicznej wiadomości w sytuacji, gdy pokrzywdzony zniesławieniem złoży stosowny wniosek. Obowiązek sądu ma charakter bezwzględny, co oznacza, że sąd musi go orzec, chociażby było to niecelowe lub naruszało interes pokrzywdzonego.

Orzekając ten środek karny, sąd powinien określić sposób publikacji wyroku, wskazując precyzyjnie miejsce publikacji w:

  • czasopiśmie,
  • radiu,
  • telewizji,
  • internecie,
  • zakładzie pracy,
  • innym środowiskiem sprawcy.

Organ orzekający powinien również w wyroku wskazać termin publikacji. Wskazać należy, iż przepisy Kodeksu Karnego nie dają podstaw do przyjęcia, że w ramach tego środka karnego dopuszczalna jest publikacja uzasadnienia wyroku. Publikacji podlega jedynie wyrok, którego konieczne elementy są wskazane w art. 413 k.p.k.

W przypadku orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomości przez ogłoszenie zamieszcza się:

  • imię i nazwisko skazanego,
  • datę i miejsce urodzenia skazanego,
  • imiona rodziców skazanego,
  • czas, miejsce i rodzaj popełnionego przestępstwa,
  • podstawę prawną skazania wraz z wymiarem kary.

W przypadku kwalifikacji kumulatywnej oraz kary łącznej w ogłoszeniu należy podać jedynie przepis najsurowszy, na którego podstawie kara została wymierzona.

Podanie wyroku do publicznej wiadomości jest jednorazowym środkiem karnym, nie jest więc możliwa ani dopuszczalna wielokrotna publikacja wyroku. Nie ma natomiast przeciwwskazań, żeby publikacja wyroku nastąpiła w kilku środkach masowego przekazu jednocześnie, także różnego rodzaju przykładowo w prasie i telewizji.

Koszt podania wyroku do publicznej wiadomości ponosi skazany.

Reasumując należy wskazać, iż zgodnie z art. 43b k.k. podanie wyroku do publicznej wiadomości stanowi środek karny, a więc środek penalny będący reakcją na przestępstwo. Nie może on być wykorzystywany jako pozbawiony dolegliwości środek dający satysfakcję i potwierdzający niewinność sprawcy czy jego nieodpowiedzialność za przestępstwo. Możliwość jego zastosowania powstaje w przypadku, gdy Sąd uzna to za celowe, w szczególności ze względu na społeczne oddziaływanie skazania, o ile nie narusza to interesu pokrzywdzonego.

1Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28.6.2007 r., II AKa 190/07

2A. Sakowicz, w: Melezini, System, s. 854 oraz K. Miś, Podanie wyroku do publicznej wiadomości, s. 47

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz

Jak działać jako oskarżyciel posiłkowy?

Z tego wpisu Jak działać jako oskarżyciel posiłkowy? dowiesz się jak pokrzywdzony może stać się oskarżycielem posiłkowym i jakie ma wówczas prawa i obowiązki.

Wniesienie przez Prokuratora aktu oskarżenia lub wniosku o warunkowe umorzenie postępowania do Sądu rozpoczyna nowy etap procesowy – postępowanie sądowe. Dla pokrzywdzonego jest to kluczowy moment, bowiem zmienia się jego rola procesowa. Ze strony postępowania przeistacza się w świadka, a więc osobę posiadającą ważne i znaczące dla sprawy informacje. Jego dotychczasową pozycję natomiast zajmuje oskarżyciel publiczny Prokurator, którego rolą będzie popieranie aktu oskarżenia w toku postępowania sądowego. Z pozoru to sytuacja dla pokrzywdzonego wydaje się komfortowa. Niestety, niesie poważne niebezpieczeństwo w postaci odebrania pokrzywdzonemu możliwości współkształtowania jego procesu. Zostając świadkiem pokrzywdzony traci bowiem status strony, a co za tym idzie przywileje procesowe np. składanie wniosków, możliwość zadawania pytań itp. Jako świadek może jedynie złożyć zeznania i biernie obserwować rozwój wypadków na sali sądowej. Chcąc odzyskać pozycję strony pokrzywdzony musi wejść w prawa oskarżyciela posiłkowego.

Zgodnie z art. 54 k.p.k. „…jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego…”

Jak działać jako oskarżyciel posiłkowy?

Chcąc skorzystać z powyższego uprawnienia wystarczy, że pokrzywdzony zgłosi to Sądowi. Można uczynić to:

  • na pierwszej rozprawie – ustnie do protokołu rozprawy,
  • przed rozpoczęciem rozprawy – przez złożenie przed sprawą pisma

Pisemne oświadczenie powinno wyglądać następująco:

Warszawa, dnia 12 listopada 2014 roku

(miejscowość i data złożenia wniosku)

pokrzywdzony Paweł Nowak

zam. przy ulicy Dolnej 23,

01-320 Warszawa

(dane osoby składającej wniosek)

Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie

(organ do którego składany jest wniosek)

Sygn. akt 1Ds. 11/14,

V K 22/14

(sygnatura sprawy postępowania przygotowawczego, gdy nadana jest sygnatura sądowa należy ją także wskazać)

OŚWIADCZENIE

pokrzywdzonego

Na mocy art. 54 § 1 k.p.k. oświadczam, że w niniejszej sprawie przeciwko ……………………….. (imię i nazwisko oskarżonego) będę działać w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Paweł Nowak

Istotne jest aby nasz wniosek wpłynął do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego, czyli momentu odczytania aktu oskarżenia. Jest to bowiem termin zawity. Wraz ze złożeniem wniosku pokrzywdzony automatycznie odzyskuje status strony i może czynnie działać w sprawie obok prokuratora. Będzie więc powiadamiany o każdej rozprawie, a ponadto przysługiwać mu będą prawa:

  • przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich odpisów;
  • składania wniosków o sprostowanie protokołu rozprawy lub posiedzenia wskazując na nieścisłości, opuszczenia bądź przeinaczenia;
  • składania wniosków procesowych, np. o wyłączenie sędziego;
  • składania wniosków dowodowych, np. o powołaniu świadka;
  • wypowiadania się w kwestii przedłożonych dowodów;
  • zadawania pytania świadkom i innym osobom zeznającym przed sądem np. biegłym;
  • wzięcia udział w czynności dowodowej poza rozprawą np. podczas wizji lokalnej na miejscu popełnienia przestępstwa;
  • żądania wydania uzasadnienia wyroku;
  • korzystania ze środków zaskarżenia, w tym złożenia apelacji od wyroku sądu I instancji.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz

Jak powinien wyglądać subsydiarny akt oskarżenia?

Akt oskarżenia oskarżyciela subsydiarnego musi spełniać takie same rygory jak akt oskarżenia wniesiony przez Prokuratora. Dlatego też w tym artykule skupię na się na wyjaśnieniu jak powinien wyglądać subsydiarny akt oskarżenia.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że subsydiarny akt oskarżenia musi być podpisany przez pełnomocnika. Oznacza to, że akt oskarżenia oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego musi być sporządzony i podpisany przez adwokata/radę prawnego. W przypadku niespełnienia w/w wymogu akt ten podlega odrzuceniu.

 Jak powinien wyglądać subsydiarny akt oskarżenia?

Akt oskarżenia jako skarga uprawnionego oskarżyciela, musi spełniać pewne ściśle określone wymogi. W orzecznictwie wypowiedziano trafny pogląd, że „..skarga uprawnionego oskarżyciela zawierająca oświadczenie jego woli o sądowe rozpoznanie sprawy, musi mieć formę relewantną do tej treści. Musi być wyrażona na tyle poprawnie, by sąd nie miał wątpliwości co do treści i zakresu skargi. Precyzyjne sporządzenie konkluzji ma o tyle istotne znaczenie, że zakreśla ona przedmiotowe granice oskarżenia, natomiast treść uzasadnienia musi zawierać argumenty przemawiające za oskarżeniem, a ściślej – uzasadniać każdy element konkluzji…”.

Z treści art. 332 i 333 k.p.k. wynika, że obligatoryjnymi elementami aktu oskarżenia, które stanowią zarazem jego części, są:

  • imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobie takie jak:
    • imiona ojca i matki wraz z podaniem jej nazwiska panieńskiego,
    • datę urodzenia,
    • dokładny adres miejsca zamieszkania,
    • zawód i źródło utrzymania,
    • stosunki rodzinne – mowa o stanie cywilnym i rodzinnym. Trzeba podać ponadto liczbę dzieci i wiek każdego nich,
    • stan majątkowy,
    • karalność oskarżonego
  • dokładne określenia zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody;
  • wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada;
  • uzasadnienie aktu oskarżenia;
  • lista osób, podlegających wezwaniu na rozprawę;
  • wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel.

W tym miejscu należy podkreślić, iż nie zawsze pokrzywdzony zna wszystkie w/w informacje o sprawcy przestępstwa. W takiej sytuacji warto zapoznać się z aktami postępowania, w szczególności protokołem przesłuchania w charakterze podejrzanego. Jeżeli mimo to oskarżyciel nie dysponuje wszystkim w/w danymi i informacji, należy podać te, które się zna.

Ponadto akt oskarżenia powinien odpowiadać wymogom formalnym pisma procesowego określonym w art. 119 k.p.k. Porównanie tego przepisu z art. 332 § 1 k.p.k. wskazuje, że elementami, które powinny znaleźć się w akcie oskarżenia, zgodnie z tym przepisem są:

  • oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo (art. 119 § 1 pkt 2 k.p.k.);
  • treść wniosku lub oświadczenia w miarę potrzeby z uzasadnieniem (art. 119 § 1 pkt 3 k.p.k.);
  • data i podpis składającego pismo (art. 119 § 1 pkt 4 k.p.k.).

Dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu

Przez dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu, należy rozumieć konkretyzacje ustawowej istoty czynu. Kodeks postępowania karnego dokładnie precyzuje, że poza określeniem zarzucanego czynu konkluzja ma zawierać nadto czas, miejsce, okoliczności jego popełnienia, a zwłaszcza wysokość powstałej szkody. Opis czynu, powinien być zwięzły, dokładny, zawierający wszystkie elementy, które mają wpływ na zmianę sankcji lub tryb orzeczenia środka karnego.

Kwalifikacja prawna czynu

Jest to wskazanie przepisów ustawy karnej przestępstwa. Kwalifikacja prawna czynu ma znaczenie dla określenia właściwości rzeczowej, miejscowej oraz dla określenia trybu postępowania.

Uzasadnienie aktu oskarżenia

Uzasadnienie aktu oskarżenia jest najbardziej obszerną częścią aktu oskarżenia. Jest rozwinięciem zarzutu i zarazem pełni funkcję sprawozdawczą. W uzasadnieniu należy podać fakty i dowody, na których opiera się oskarżenie, w miarę potrzeby omówić kwalifikację prawną czynu i okoliczności, na które powołuje się oskarżony w swojej obronie. Generalnie nie ma reguły, schematu określającego formę uzasadnienia. Jedno jest pewne, treść uzasadnienia powinna zawierać wszelkie argumenty przemawiające za oskarżeniem.

Lista osób, których wezwania żąda oskarżyciel

Lista osób, których wezwania żąda oskarżyciel jest obligatoryjną częścią aktu oskarżenia, która jest zarazem wnioskiem skierowanym do sądu. Oprócz pokrzywdzonych i świadków wymienić należy także biegłych i oskarżonych.

Wykaz dowodów

Akt oskarżenia powinien także zawierać wykaz dowodów, o których przeprowadzenie podczas rozprawy głównej oskarżyciel wnosi, wraz z określeniem dla każdego dowodu, jakie okoliczności mają być udowodnione, a w razie potrzeby także wraz ze wskazaniem sposobu i kolejności przeprowadzenia dowodów.

Opłata

Od subsydiarnego aktu oskarżenia pobiera się opłatę w wysokości 300 zł. Należy ją uiścić na konto bankowe sądu, bądź w kasie sądu, a dowód dołączyć do aktu oskarżenia. W przypadku nie uiszczenia opłaty, oskarżyciel zostanie wezwany do jej wniesienia przez sąd.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz

Zażalenie na odmowę udostępnienia akt

Z tego artykułu Zażalenie na odmowę udostępnienia akt, dowiesz się jak powinno wyglądać zażalenie na zarządzenie Prokuratora o odmowie udostępnienia akt postępowania przygotowawczego oraz kto może złożyć takie zażalenie.

Prawo do przeglądania akt sprawy na etapie postępowania przygotowawczego przysługuje za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze:

  • stronom – pokrzywdzonemu i podejrzanemu

  • obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym stron.

Podkreślenia wymaga fakt, iż prawo do zapoznania się z aktami mogą być pozbawione strony tylko z powodu potrzeby zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa. Z mojej praktyki wynika, iż najczęściej odmowa udostępnienia akt pokrzywdzonemu wynika z błędnego uznania, iż dana osoba w sprawie nie jest stroną postępowania. Odmowa udostępnienia akt postępowania przygotowawczego z tych powodów winna być precyzyjnie określona w uzasadnieniu zarządzenia prowadzącego postępowanie przygotowawcze.

Organ rozpatrujący zażalenie na odmowę udostępnienia akt

Na odmowę udostępnienia akt w całości lub w części na podstawie art. 159 k.p.k. stronom przysługuje w terminie 7 dni prawo złożenia zażalenia do:

  • sądu właściwego do rozpoznania sprawy w I instancji – w przypadku, gdy decyzja pochodzi od prokuratora,

  • prokuratora sprawującego nadzór nad postępowaniem – w przypadku, gdy decyzja pochodzi od prowadzącego postępowanie, który nie jest Prokuratorem np. Policji.

Co powinno zawierać zażalenie na odmowę udostępnienia akt ?

Zażalenie powinno odpowiadać wymaganiom formalnym pisma procesowego wyrażonym w art. 119 k.p.k. Tak więc powinno ono zawierać:

  1. oznaczenie organu, do którego jest skierowane;

  2. oznaczenie sygnatury sprawy, której dotyczy;

  3. oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo;

  4. treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem;

  5. datę i podpis składającego pismo.

Poza powyższym, zgodnie z art. 427 § 1 k.p.k., na odwołującym spoczywa obowiązek wskazania zaskarżonego rozstrzygnięcia lub ustalenia, a także podania, czego się domaga, a więc sformułowania wniosków odwoławczych. Co istotne – kolejny paragraf w/w. artykułu wymaga ponadto przedstawienia zarzutów stawianych rozstrzygnięciu oraz uzasadnienia, które stanowi integralną część środka zaskarżenia. Należy wspomnieć, że przepis art. 427 § 2 k.p.k. nie wskazuje profesjonalistom uchybień, które powinny być podnoszone w zażaleniu. Istotne jednak są te, które mają oparcie w art. 438 k.p.k. (tzw. względne przyczyny odwoławcze) oraz art. 439 k.p.k. (tzw. bezwzględne przyczyny odwoławcze).

Zażalenie na odmowę udostępnienia akt

Warszawa, dnia 12 listopada 2014 roku

(miejscowość i data złożenia zażalenia)

Pokrzywdzony Paweł Nowak

zam. przy ulicy Dolnej 23,

01-320 Warszawa

(dane osoby składającej zażalenie)

Za pośrednictwem: Prokuratury Rejonowej dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie

Do: Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie

(organ do którego składane jest zażalenie)

Sygn. akt 1Ds. 11/14

(sygnatura sprawy)

ZAŻALENIE

na zarządzenie z dnia 8 listopada 2014 roku Prokuratury Rejonowej dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie, w sprawie o sygn. akt 1 ds. 11/14 na odmowę udostępnienia akt dochodzenia

Na podstawie art. 159 i 425 § 2 k.p.k. zaskarżam wyżej wymienione zarządzenie w całości.

Na podstawie art. 427 § 2 w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. zaskarżonemu zarządzeniu zarzucam mającą wpływ na treść zaskarżonego zarządzenia obrazę przepisów postępowania, mianowicie art. 156 § 5 k.p.k. polegającą na błędnym przyjęciu, iż nie jestem pokrzywdzonym przestępstwem określonym w art. 157 § 1 k.k. i związku z tym nie przysługuje mi prawo do zapoznania się z aktami sprawy o sygn. 1Ds. 11/14.

Na podstawie art. 427 k.p.k. wnoszę o zmianę zaskarżonego zarządzenia i uwzględnienie wniosku o udostępnienie akt.

Uzasadnienie

Prokuratura Rejonowa Warszawa – Mokotów w Warszawie prowadzi dochodzenie przeciwko Janowi Kowalskiemu podejrzanemu o przestępstwo z art. 157 § 1 kk.

W dniu 23 września 2014 roku złożyłem wniosek o udostępnienie mi akt postępowania w celu zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

W dniu 8 listopada 2014 roku Prokurator Prokuratury Rejonowej Warszawa – Mokotów w Warszawie wydał zarządzenie, w którym odmówił mi udostępnienia akt sprawy wskazując, iż nie jestem stroną postępowania i nie przysługuje mi status pokrzywdzonego. Z tych względów nie przyznano mi prawa do zapoznania się z aktami sprawy.

Z decyzją organu postępowania przygotowawczego nie sposób się zgodzić. Pragnę wskazać, iż w dniu 24 maja 2014 złożyłem zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Jana Kowalskiego. W przedmiotowym zawiadomieniu wskazałem jakie czynności ciała zostały naruszone czynem podejrzanego. Nadto do protokołu przesłuchania w charakterze świadka dołączyłem obdukcje lekarską. Odmowa udostępnienia akt powoduje, że nie mogę skutecznie korzystać ze swych praw pokrzywdzonego bez znajomości zgromadzonego materiału dowodowego. Stąd też wnoszę o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i udostępnienie mi akt sprawy.

Paweł Nowak

Na marginesie należy dodać, że niespełnienie powyższych wymagań formalnych w zakresie treści, jak również w zakresie formy omawianego środka odwoławczego, skutkuje wezwaniem strony do uzupełnia braków formalnych w trybie art. 120 k.p.k. w terminie 7 dni.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 5 komentarzy

Subsydiarny akt oskarżenia

Coraz częściej pokrzywdzeni przestępstwem chcą czynnie uczestniczyć w procesie. Instytucja, która gwarantuje im włączenie się do postępowania sądowego w roli oskarżyciela to subsydiarny akt oskarżenia. Zastosowany może być on jednak w szczególnych, określonych w przepisach przypadkach.

Subsydiarny akt oskarżenia

Postępowanie przygotowawcze nie zawsze kończy się skierowaniem do Sądu aktu oskarżenia. Z różnych powodów Prokurator może odmówić wszczęcia postępowania lub je umorzyć. Często pokrzywdzony, chcą doprowadzić do ukarania sprawcy nie wie co w takiej sytuacji zrobić. Zgodnie z regulacjami określonymi w obecnie obowiązującej polskiej procedurze karnej po spełnieniu określonych warunków formalnych istnieje możliwość złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia. Omawiana instytucja daje uprawnienie do działania w procesie karnym subsydiarnemu oskarżycielowi posiłkowemu zamiast oskarżyciela publicznego.

Jak wskazuje znowelizowany art. 55 k. p. k. „… W razie powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania w wypadku, o którym mowa w art. 330 § 2 k.p.k. , pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu prokuratora nadrzędnego o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora….”. Podkreślenia wymaga fakt, iż żeby możliwe było wstąpienie w uprawnienia subsydiarnego oskarżyciela, działającego zamiast oskarżyciela publicznego konieczne jest zaistnienie ściśle wskazanych przez przepisy prawa okoliczności:

  • Na pierwsze postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego, pokrzywdzony musi wnieść zażalenie, za pośrednictwem prokuratora, który je wydał lub zatwierdził do sądu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 329 § 1 k.p.k.).
  • Sąd właściwy do rozpoznania sprawy uchyla postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego, wskazując powody uchylenia, a w miarę potrzeby także okoliczności, które należy wyjaśnić lub czynności, które należy przeprowadzić, a  wskazówki te są dla prokuratora wiążące (art. 330 § 1 k.p.k.).
  • Jeżeli prokurator, po dokonaniu czynności wskazanych przez sąd nadal nie znajduje podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, wydaje ponownie postanowienie o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia (art. 330 § 2 k.p.k.).
  • Uwaga! Zgodnie z najnowszą nowelizacją art. 330 par 2 k.p.k, która weszła w życie z dniem 5 października 2019 roku, jeżeli organ prowadzący postępowanie nadal nie znajduje podstaw do wniesienia akt oskarżenia i ponownie wyda postanowienie o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia, to postanowienie takie podlega zaskarżeniu do prokuratora nadrzędnego, a dopiero po utrzymaniu w mocy postanowienia przez prokuratora nadrzędnego, pokrzywdzonemu przysługuje prawo wniesienia aktu oskarżenia przewidzianego w trybie art. 55 k.p.k.
  • Pokrzywdzony, który uprzednio uruchomił postępowanie zażaleniowe z art. 306 § 1 lub 1a k.p.k., może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o decyzji prokuratora wnieść akt oskarżenia określony w art. 55 § 1, o czym należy go pouczyć (art. 330 § 2 k.p.k.).
  • Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego (art. 55 § 2 k.p.k.) i spełniać wymogi formalne określone w art. 332 k.p.k. i 333 k.p.k.

Na gruncie omawianego zagadnienia istotną kwestią jest fakt konieczności poniesienia kosztów sporządzenia subsydiarnego aktu oskarżenia, które leżą po stronie pokrzywdzonego. Możliwe jest jednak zwolnienie z kosztów sądowych.

Proces wszczęty na wniosek oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego nie różni się niczym od tego, wszczętego przez oskarżyciela publicznego, czyli prokuratora. Jedyna różnica sprowadza się do tego, iż Sąd bada możliwość zastosowania instytucji wynikającej z art. 55 k. p. k. Sąd bada, czy została zachowana tożsamość czynu, którego dotyczyły decyzje kończące postępowanie przygotowawcze. W badanej kwestii nie zgodne z prawem jest dopuszczenie oskarżenia przeciwko innej osobie niż ta, która  w umorzonym postępowaniu przygotowawczym posiadał status podejrzanego. Jeżeli natomiast miała miejsce dwukrotna odmowa wszczęcia postępowania przygotowawczego lub zostało ono umorzone w fazie in rem (czyli w fazie, gdy nie występuje jeszcze podejrzany), pokrzywdzony nie jest ograniczony w określeniu osoby oskarżonego. W takim przypadku wniesienie przez pokrzywdzonego do sądu w trybie art. 55 § 1 k.p.k. subsydiarnego aktu oskarżenia jest czynnością powodującą wszczęcie postępowania przeciwko osobie.

Podsumowując, warto zebrać wszystkie przesłanki, które umożliwią poszkodowanemu wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia. Po pierwsze, prokurator odmówić musi wszczęcia postępowania lub umorzyć je w formie postanowienia. Następnie na to postanowienia złożyć należy zażalenie do sądu. Sąd rozpatrując zażalenie, uchyla postanowienie, wskazując na powody oraz okoliczności, które wymagają dokładniejszego wyjaśnienia przez prokuratora. Gdy ten ostatni ponownie nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania lub umarza je (również w formie postanowienia) – wtedy mamy prawo skierować subsydiarny akt oskarżenia do sądu.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 3 komentarze

Jak doprowadzić do szybkiego zakończenia dochodzenia?

Z tego artykułu Jak doprowadzić do szybkiego zakończenia dochodzenia? dowiesz się jakie działania jako pokrzywdzony powinieneś podjąć, aby doprowadzić do szybkiego zakończenia postępowania przygotowawczego, tj. śledztwa lub dochodzenia.

Pokrzywdzonemu zawsze zależy na jak najszybszym zakończeniu postępowania i ukaraniu sprawcy przestępstwa. Z tych względów w niniejszym artykule zostanie poruszona kwestia działań, które może podjąć pokrzywdzony, które mogą wpłynąć na szybkość prowadzenia postępowania przygotowawczego.

Jak doprowadzić do szybkiego zakończenia dochodzenia?

Aby doprowadzić do szybkiego postawienia sprawcy zarzutu popełnienia przestępstwa warto dostosować się do niżej wskazanych rad:

  1. Przed złożeniem zawiadomienia o możliwości popełnienia przypomnij sobie jak wyglądał przebieg wydarzeń, który doprowadził do zaistnienia przestępstwa. Warto w takiej sytuacji sporządzić pisemne zawiadomienie podejrzeniu popełnienia przestępstwa, który będzie zawierał opis najistotniejszych okoliczności zdarzenia. W sytuacji, gdy składasz ustne zawiadomienie, poproś o załączenie do protokołu przesłuchania wcześniej przygotowanego pisemnego zawiadomienia.

  2. Najszybszym sposobem zainicjowania postępowania jest ustne złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w Prokuraturze lub Policji. Dzięki takiemu działaniu pokrzywdzony od razy zostanie przesłuchany w charakterze świadka. Z mojej praktyki wynika, iż składając zawiadomienie w formie pisemnej Policjant lub Prokurator przesłucha Ciebie w późniejszym terminie ( ok. 2 – 3 tygodnie od złożenia zawiadomienia).

  3. W zawiadomieniu o przestępstwie oraz w trakcie przesłuchania w charakterze świadka możesz sformułować wnioski dowodowe – przykładowo wnieść o przesłuchanie określonych świadków. Więcej na ten temat możesz przeczytać w artykule Jakie wnioski dowodowe można złożyć w postępowaniu przygotowawczym ?”.

  4. W czasie przesłuchania w charakterze świadka warto podać swój numer telefonu. Takie działanie umożliwi organom nawiązanie szybkiego kontaktu.

  5. Wskazując świadków podaj ich imiona nazwiska, adresy zamieszkania oraz telefony kontaktowe. Dzięki podaniu numerów telefonów Policjant prowadzący będzie mógł wezwać telefonicznie wskazanych świadków.

  6. Warto na termin przesłuchania zabrać ze sobą dokumenty, które mogą być wykorzystane jako dowód w sprawie – zaświadczenia lekarskie, umowy itp. Najlepszym rozwiązaniem jest zabranie ze sobą oryginałów oraz ksera dokumentów. W takiej sytuacji okaż oryginał dokumentu i poproś o dołączenie do protokołu ksera dokumentów.

  7. Jeżeli zapomniałeś o jakiś ważnych okolicznościach zdarzenia, których nie podałeś w czasie składania zeznań, nie należy czekać na wezwanie organu ścigania. W takiej sytuacji możesz zgłosić wniosek o ponowne przesłuchanie w charakterze świadka.

  8. Nie warto być biernym! W sytuacji, gdy jest prowadzone postępowanie warto kontrolować na jakim jest etapie. W takiej sytuacji możesz skontaktować się telefonicznie z organem ścigania, który z pewnością udzieli informacji na jakim etapie jest postępowanie przygotowawcze oraz jakie czynności będą podejmowane. Korzystne jest również składanie pism ponaglających do Prokuratora, jak również Policji.

  9. W przypadku nieuzasadnionej bezczynności Prokuratora lub Policji złóż skargę na przewlekłość postępowania przygotowawczego. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule „Co można zrobić, gdy dochodzenie / śledztwo trwa zbyt długo ?”.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz

Dlaczego warto złożyć zawiadomienie o przestępstwie?

Do napisania artykułu Dlaczego warto złożyć zawiadomienie o przestępstwie? skłoniło mnie pytanie czytelniczki bloga – „… popełniono przestępstwo przemocy domowej względem mojej mamy, czy powinna złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa (..) jakie są argumenty za wniesieniem zawiadomienia ?…„. W związku z tym z tego artykułu dowiesz się jakie są najważniejsze powody, dla których warto jest zgłosić odpowiedniemu organowi fakt podejrzenia popełnienia przestępstwa.

Niestety w dzisiejszych czasach coraz częściej pokrzywdzeni przestępstwem nie składają zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Jest to spowodowane wieloma czynnikami takimi jak:

  1. wstyd przed ujawnieniem organom postępowania przygotowawczego okoliczności przestępstwa,
  2. obawa przed sprawcą przestępstwa,
  3. niska wartość szkody wyrządzonej przestępstwem,
  4. mały próg wykrywalności przestępstw,
  5. nieznajomości procedury karnej oraz praw w postępowaniu karnym,
  6. brak czasu na zgłoszenie odpowiednim organom zawiadomienia.

Dlaczego warto złożyć zawiadomienie o przestępstwie?

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż istnieją 3 podstawowe argumenty, które przemawiają za złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa:

  1. składając zawiadomienie sprawca czynu może zostać wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej,
  2. składając zawiadomienie pokrzywdzony może uzyskać naprawienie szkody,
  3. składając zawiadomienie pokrzywdzony może uchronić się przed dalszymi przestępstwami popełnianymi na jego szkodę.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż po złożeniu zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa pokrzywdzony może czynnie brać udział w prowadzonym postępowaniu. Osobie takiej przysługuje inicjatywa dowodowa – może złożyć wniosek o przesłuchanie określonych świadków, czy też przeprowadzenie dowodów z dokumentów. Jest również informowany o najważniejszych decyzjach organu – takich jak – postanowienie o wszczęciu dochodzenia/śledztwa, postanowieniu o umorzeniu dochodzenia/śledztwa. Pokrzywdzony może również czynnie wziąć udział w przesłuchaniu podejrzanego, czy świadka.

Podkreślenia wymaga fakt, iż inicjatywa w złożeniu zawiadomienia może doprowadzić do uzyskania odszkodowania za szkody majątkowe oraz zadośćuczynienia za krzywdę. Podkreślenia wymaga fakt, iż w postępowaniu karnym pokrzywdzonemu przysługuje szereg uprawnień o charakterze kompensacyjnym:

  • na podstawie art. 46 k.k. obowiązek naprawienia szkody,
  • na podstawie art. 46 k.k. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę,
  • na podstawie art. 46 k.k. nawiązka,
  • na podstawie art. 39 pkt 7 k.k. świadczenie pieniężne.

Często zdarzają się przypadki, w których na szkodę pokrzywdzonego zostało popełnione przestępstwa z zastosowaniem przemocy. W takim przypadku złożenie zawiadomienie może ułatwić odzyskać zachwianą pewność siebie oraz poczucie własnej wartości. Uzyskanie pomocy ze strony Policji, Prokuratora czy Sądu pozwoli także przełamać strach przed sprawcą. Zgłoszenie zawiadomienia może również zagwarantować uzyskanie – zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego sprawcy przestępstwa, jak również nakaz opuszczenia przez sprawcę miejsca zamieszkania.

Reasumując, należy wskazać, iż zgłoszenie zawiadomienia nigdy nie pogorszy sytuacji pokrzywdzonego, może zapewnić pokrzywdzonemu ochronę praw, jak również ułatwi uzyskać szybką i skuteczną pomoc ze strony Policji, czy innych instytucji. Nie można się bać zgłoszenia Policji lub Prokuraturze zawiadomienia, gdyż taka postawa umacnia świadomość bezkarności u sprawców przestępstw.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 1 komentarz

Kto może złożyć zawiadomienie o przestępstwie?

Celem niniejszego artykułu Kto może złożyć zawiadomienie o przestępstwie? jest wskazanie osób uprawnionych do złożenia zawiadomienia o przestępstwie.

Kto może złożyć zawiadomienie o przestępstwie?

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż do złożenia zawiadomienia o przestępstwie uprawniona jest każda osoba, bez względu na wiek, płeć, rasę, narodowość. Podkreślenia wymaga fakt, iż dana osoba może złożyć zawiadomienie niezależnie, czy jest pokrzywdzoną przez przestępstwo, czy jedynie posiada wiadomości na jego temat.

W przypadku, gdy zawiadamiający nie włada językiem polskim, protokół zostanie sporządzony z udziałem tłumacza. Natomiast w sytuacji, gdy osobą zawiadamiająca jest głucha, niema, wszelkie czynności muszą zostać przeprowadzone z udziałem biegłego sądowego o odpowiedniej specjalności.Warto wskazać, iż organ procesowy nie przesłucha w charakterze świadka, jak również nie zostanie spisany protokół ustnego zawiadomienia o przestępstwie, w przypadku, gdy dana osoba znajduje się pod wpływem alkoholu lub narkotyków. W takiej sytuacji podane przez daną osobę informacje zostaną niezwłocznie sprawdzone, natomiast zawiadomienie zostanie przyjęte w dogodnym terminie.


Na szczególną uwagę zasługuję złożenie zawiadomienia przez małoletniego. Zasady składania zawiadomienia o przestępstwie są takie same w odniesieniu do dzieci, jak i do osób dorosłych, bowiem każde zawiadomienie o przestępstwie obliguje policjantów do podjęcia odpowiednich działań. W praktyce oznacza to, że osoba małoletnia będzie mogła uczestniczyć w dalszych czynnościach procesowych na tych samych zasadach, co osoba dorosła – będzie przesłuchana w charakterze świadka. Warto wskazać, iż małoletni będzie inaczej ponosił odpowiedzialność za nieprawidłowości w zeznaniach. Zgodnie z polską procedurą w zależności od wieku młodocianego należy wyróżnić następujące sytuacje:

Dzieci poniżej 13 roku życia

Informuje się, że należy mówić prawdę.

Małoletnich w wieku od 13 lat do 17 roku życia

Uprzedza się o możliwości zastosowania wobec nich środków przewidzianych w przepisach o postępowaniu w sprawach nieletnich, w przypadku świadomego naruszenia artykułów kodeksu karnego.

Małoletni powyżej 17 lat

Policjant lub Prokurator informuje daną osobę, która składa zawiadomienie o odpowiedzialności karnej za powiadomienie Policji o niepopełnionym przestępstwie, za fałszywe oskarżenie oraz za składanie fałszywych zeznań zgodnie z art. 238 k.k.1 , art. 234 k.k., art. 233 § 1 k.k.


Na uwagę zasługuje fakt, iż osoba poniżej 18 roku życia, nie mając zdolności do czynności prawnych, nie może samodzielnie złożyć wniosku o ściganie, jeżeli przestępstwo, o którego dokonaniu zawiadamia, należy do kategorii przestępstw ściganych w trybie wnioskowym. W imieniu małoletniego wniosek taki może złożyć przedstawiciel ustawowy dziecka lub jego prawny opiekun, a w sytuacji, gdy oni są sprawcami przestępstwa na szkodę tego małoletniego – Policja wystąpi z wnioskiem do sądu opiekuńczego celem wyznaczenia kuratora dla małoletniego do dokonania przedmiotowej czynności.

Ze szczególną uwagą zostanie potraktowany zawiadamiający małoletni poniżej 15. roku życia, gdy zawiadomienie dotyczy przestępstwa seksualnego lub grupy przestępstw przeciwko rodzinie i opiece. Jeżeli jest pokrzywdzonym, jego przesłuchanie w charakterze świadka odbędzie się w warunkach określonych w art. 185a k.p.k. przesłuchanie odbywa się tylko raz, chyba żę wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania lub gdy żąda tego oskarżony, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego. Przesłuchanie prowadzi Sąd na posiedzeniu z udziałem biegłego psychologa. Zgodnie z art. 185a par 2 k.p.k. przesłuchanie należy przeprowadzić niezwłocznie, nie później niż 14 dni od dnia wpływu wniosku.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 3 komentarze

Zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania karnego

Z tego artykułu Zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania karnego dowiesz się:

  • Czy postanowienie takie można zaskarżyć ?
  • Kto może wnieść zażalenie ?
  • Gdzie wnieść zażalenie ?
  • W jakim terminie ?
  • Jak wygląda postępowanie po złożeniu zażalenia na postanowienie prokuratora ?

Zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania karnego

W przypadku wydania postanowienia o umorzeniu postępowania należy je doręczyć pokrzywdzonemu, osobie zawiadamiającej o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz podejrzanemu. W ciągu 7 dni od uzyskania postanowienia na podst. art. 306 k.p.k. następującym osobom przysługuje prawo do wniesienia zażalenia:

  • stronom, a zatem pokrzywdzony i podejrzany,

  • instytucji państwowej lub samorządowej, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie,

  • osobie, która złożyła zawiadomienie, jeżeli postępowanie karne wszczęto w wyniku jej zawiadomienia, a wskutek tego przestępstwa doszło do naruszenia jej praw w przypadku następujących przestępstw:

    1. w art. 228 (łapownictwo bierne – sprzedajność), 

    2. art. 229 (łapownictwo czynne – przekupstwo), 

    3. art. 230 (płatna protekcja),

    4.  art. 231 (przekroczenie uprawnień bądź niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego), 

    5. art. 233 (fałszywe zeznania),

    6.  art. 235 (tworzenie fałszywych dowodów),

    7.  art. 236 (zatajanie dowodów niewinności osoby),

    8.  art. 245 (przemoc lub groźba bezprawna w celu wywarcia wpływu na świadka),

    9.  art. 270-277 (przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów), 

    10. art. 278-294 (przestępstwa przeciwko mieniu)

    11.  art. 296-306 (przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu).

W orzecznictwie podkreśla się, że przez osobę, której prawa wskutek przestępstwa zostały naruszone, należy rozumieć osobę fizyczną, która – w odróżnieniu od pokrzywdzonego – została jedynie pośrednio dotknięta przestępstwem. Zamiarem ustawodawcy było bowiem umożliwienie takiej osobie zaskarżenia decyzji prokuratora kończących postępowanie odmową wszczęcia lub umorzeniem śledztwa w sytuacji naruszenia jej praw.

Zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania karnego – termin

Zażalenie wnosi się do sądu właściwego do rozpoznania sprawy w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia za pośrednictwem prokuratora, który wydał lub zatwierdził postanowienie.

Prokurator może zażalenie uwzględnić. W razie uznania, że brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia, prokurator obowiązany jest przedstawić je niezwłocznie sądowi wraz z aktami sprawy i wnioskiem zawierającym jego stanowisko co do zasadności zażalenia. Przed podjęciem decyzji w kwestii dalszego biegu zażalenia, prokurator może osobiście lub za pośrednictwem policji lub innego uprawnionego organu dokonać sprawdzenia nowych istotnych faktów i dowodów, na które powołuje się wnoszący zażalenie. Powinien również wezwać autora zażalenia do usunięcia w zakreślonym terminie stwierdzonych braków, w szczególności gdy zażalenie nie odpowiada wymaganiom formalnym, a zwłaszcza nie wskazuje przedmiotu zaskarżenia. Wezwanie wymaga wydania zarządzenia, które doręcza się wnoszącemu pismo z pouczeniem o skutkach procesowych nieusunięcia braku.

Rodzaje rozstrzygnięć w przedmiocie zażalenia

Zażalenie rozpoznaje sąd właściwy do rozpoznania sprawy w I instancji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym określenie sąd powołany do rozpoznania sprawy w I instancji odnosi się do tego sądu, który byłby dopiero w przyszłości właściwy do rozpoznania sprawy, gdyby sprawa wpłynęła do sądu z aktem oskarżenia. Sąd rozpoznający zażalenie może zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy albo uchylić je w całości lub w części. Nie może zaś postanowienia tego zmienić.

Uchylenie postanowienia o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia

W przypadku uchylenia postanowienia sprawa trafia ponownie do organu postępowania przygotowawczego. Organ ten prawie zawsze jest zobligowany do ponownego przeprowadzenia postępowania – uzupełniania materiału dowodowego, przeprowadzenia powtórnie dowodów.

Utrzymanie w mocy postanowienia o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia

Utrzymanie przez sąd w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa powoduje, że staje się ono prawomocne. Prawomocność takiego postanowienia ma charakter jedynie formalny, pokrzywdzony może bowiem zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 roku (II KZ 41/00) w każdym czasie, aż do upływu okresu przedawnienia, złożyć ponownie zawiadomienie o przestępstwie, które w wypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa, prowadzić może do wszczęcia postępowania karnego. Warto wskazać, iż uprawomocnienie się postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego prowadzonego przeciwko osobie, prowadzi iż nie można powtórnie złożyć zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Zażalenie na kolejne postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania karnego

Zgodnie z najnowszą nowelizacją art. 330 par 2 k.p.k, która weszła w życie z dniem 5 października 2019 roku, jeżeli organ prowadzący postępowanie nadal nie znajduje podstaw do wniesienia akt oskarżenia i ponownie wyda postanowienie o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia, to postanowienie takie podlega zaskarżeniu do prokuratora nadrzędnego, a dopiero po utrzymaniu w mocy postanowienia przez prokuratora nadrzędnego, pokrzywdzonemu przysługuje prawo wniesienia aktu oskarżenia przewidzianego w trybie art. 55 k.p.k.

Jest to istotna zmiana w stosunku, do uprzednio obowiązującego stanu prawnego, gdzie w sytuacji, gdy sąd uchylił postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego lub o odmowie jego wszczęcia, i prokurator wydał ponownie taką samą decyzję, zażalenie pokrzywdzonemu, który już uprzednio wykorzystał uprawnienia przewidziane w art. 306 § 1 k.p.k. nie przysługiwało (natomiast aktualnie przysługuje zażalenie do prokuratora nadrzędnego) natomiast miał on prawo wniesienia aktu oskarżenia przewidzianego w trybie art. 55 k.p.k.

Na zakończenie warto wskazać, iż osobom uprawnionym do złożenia zażalenia na umorzenie postępowania przysługuje prawo przejrzenia akt sprawy. W takim przypadku Prokurator nie może odmówić udostępnienia akt. Nie jest również wymagane wydanie zarządzenia o udostępnienia akt.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 54 komentarze

Umorzenie śledztwa lub dochodzenia

Postępowanie przygotowawcze może zakończyć się wniesieniem przez Prokuratora aktu oskarżenia do Sądu. W pewnych przypadkach organ postępowania przygotowawczego do Sądu kieruje wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule „W jakich przypadkach prokurator może wnieść do Sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania”. Jedną z możliwości zakończenia postępowania przygotowawczego jest również jego umorzenie. W niniejszym artykule Umorzenie śledztwa lub dochodzenia zostaną poruszone następujące kwestie:

  • kiedy organ postępowania przygotowawczego umarza postępowanie przygotowawcze,
  • w jakiej formie możliwe jest umorzenia dochodzenia lub śledztwa,
  • czy postanowienie o umorzeniu postępowania jest zaskarżalne.

Umorzenie śledztwa lub dochodzenia

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż umorzenie postępowania karnego oznacza zakończenie dochodzenia lub śledztwa, w przypadku gdy dalsze postępowanie jest niedopuszczalne lub bezprzedmiotowe. Art. 17 k.p.k. zawiera katalog sytuacji, w których nie prowadzi się postępowania, a jeżeli zostało już wszczęte, to organ, który je prowadzi powinien je umorzyć. I tak dopuszczalne jest umorzenie śledztwa lub dochodzenia w następujących wypadkach:

  1. czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia,
  2. czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa,
  3. społeczna szkodliwość czynu jest znikoma,
  4. ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze,
  5. oskarżony zmarł,
  6. nastąpiło przedawnienie karalności,
  7. postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się,
  8. sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych,
  9. brak skargi uprawnionego oskarżyciela,
  10. brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej,
  11. zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.
  • Czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia

Przypadek ten odnosi się do sytuacji, kiedy w ogóle popełnienie przestępstwa nie miało miejsca, jak i do sytuacji, gdy postępowanie karne było prowadzone przeciwko niewłaściwemu oskarżonemu.

Przykładem takiej sytuacji będzie przypadek uzyskania przez Policję zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Organ podjął i wykonał czynności procesowe (w tym np. oględziny miejsca, przesłuchania świadków, zatrzymania rzeczy, np. nagrania z monitoringu), które nie dały mu uzasadnionego podejrzenia, że to przestępstwo zostało popełnione.

  • Czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa

W tej sytuacji czyn miał miejsce, jednak nie zawiera on wszystkich znamion określonego przestępstwa. Dotyczy to również sytuacji, gdy oskarżony działał w ramach tzw. obrony koniecznej, w stanie wyższej konieczności, pod wpływem błędu lub był niepoczytalny.

Przykładem tej przesłanki będzie sytuacja, kiedy osoba składa zawiadomienie o fakcie kierowania wobec niej groźby popełnienia na jej szkodę przestępstwa (art. 190 § 1 kk) i jednocześnie w treści swoich zeznań podaje, że groźba ta nie wzbudza w niej uzasadnionej obawy, że będzie spełniona. Element istnienia u pokrzywdzonego uzasadnionej obawy, że kierowana wobec niego groźba będzie spełniona, jest wymogiem wynikającym z zapisu treści art. 190 § 1 kk.

  • Społeczna szkodliwość czynu jest znikoma

Kolejną przesłanką jest znikoma społeczna szkodliwość czynu, która powoduje, że czyn zabroniony nie stanowi przestępstwa. Choć prowadzi ona do umorzenia postępowania, jednak sąd może w takim wypadku orzec przepadek na podstawie art. 39 pkt 4 k.k. Stopień społecznej szkodliwości czynu jest oceniany przez pryzmat kryteriów ustalonych w art. 115 § 2 k.k. Zgodnie z art. 115 § 2 KK, przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia (elementy przedmiotowe i podmiotowe czynu). Umorzenie postępowania przed rozprawą z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynu dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy zebrane dowody mają całkowicie jednoznaczną wymowę, a dokonanie trafnych ustaleń co do popełnienia przez oskarżonego zarzucanego czynu oraz stopnia społecznego niebezpieczeństwa tego czynu nie wymaga oceny materiału dowodowego.

  • Ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze

Kodeks karny przewiduje liczne przypadki, kiedy mimo popełnienia danego czynu, sprawca nie podlega karze. Przykładowo niezawiadomienie o popełnieniu przestępstwa jest zgodnie z art. 240 § 1 k.k. przestępstwem. Niemniej jednak nie podlega karze, kto zaniechał zawiadomienia z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym (art. 240 § 3 k.k.).

  • Oskarżony zmarł

Śmierć oskarżonego jest oczywistą przesłanką umorzenia postępowania karnego toczącego się przeciwko niemu.

  • Nastąpiło przedawnienie karalności

Zgodnie z art. 101 § 1 k.k. karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat:

  1. 30 – gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa, 
  2. 20 – gdy czyn stanowi inną zbrodnię, 
  3. 15 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat, 
  4. 10 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata, 
  5. 5 – gdy chodzi o pozostałe występki.

Natomiast karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia. Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie. W przypadku, gdy wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia zgodnie z art. 45 k.w. ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu.

  • Postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się

Stan rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy uprzednio zakończone zostało prawomocne postępowanie co do tego samego czynu tej samej osoby, zaś nowe postępowanie pokrywa się z przedmiotem postępowania w sprawie już zakończonej, a także gdy jego przedmiot jest częścią przedmiotu osądzonego w sprawie już zakończonej. Nie wszczyna się również postępowania, a wszczęte umarza, jeżeli wcześniej wszczęte toczy się co do tego samego czynu i tej samej osoby.

  • Sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych


W punkcie tym ujęto brak podsądności polskim sądom karnym. Podsądność sądom karnym obejmuje podsądność sądom powszechnym i wojskowym. Regułą jest orzecznictwo sądów powszechnych, a wyjątkiem jest podsądność sądom wojskowym.

  • Brak skargi uprawnionego oskarżyciela

Dotyczy to przestępstw, które są ścigane z oskarżenia prywatnego, np. zniesławienia (art. 212 § 4 k.k.) lub zniewagi (art. 216 k.k.). Jeżeli w sprawie, w której powinien być wniesiony prywatny akt oskarżenia, oskarżycielem jest osoba nie będąca pokrzywdzoną czynem przestępnym, to postępowanie takie nie powinno być wszczęte, a już wszczęte powinno zostać umorzone.

  • Brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej

Punkt ten dotyczy braku właściwych zezwoleń odpowiednich organów na pociągnięcie do odpowiedzialności np. posłów i senatorów, członków Trybunału Stanu, sędziów, czy też prokuratorów.

  • Inne okoliczności wyłączające ściganie

Podkreślenia wymaga fakt, iż katalog zawarty w art. 17 k.p.k. nie jest katalogiem zamkniętym, bowiem Kodeks postępowania karnego zawiera szereg innych przypadków, kiedy postępowanie może być umorzone. Do przeszkód procesowych niewymienionych w w/w przepisie należą:

  • art. 11 k.p.k. – postępowanie w sprawie o występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można umorzyć, jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego temu się nie sprzeciwia,
  • art. 596 k.p.k. – zastrzeżenie dokonane przez państwo obce w postępowaniu ekstradycyjnym, że postępowanie dotyczyć może tylko tych przestępstw, co do których nastąpiło wydanie, zaś postępowanie nie może się toczyć co do innych przestępstw popełnionych przed dniem wydania,
  • art. 58 § 2, art. 61 § 1 k.p.k. – brak strony skarżącej powstały w toku procesu w wyniku śmierci osoby wnoszącej oskarżenie, gdy w jej uprawnienie nie wstąpiła osoba najbliższa. Taka sytuacja może dotyczyć oskarżyciela prywatnego oraz subsydiarnego.

Kto wydaje postanowienie o umorzeniu dochodzenia lub śledztwa

W przypadku zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania uprawnionymi do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania:

  • w przypadku dochodzenia – Policja lub inny organ prowadzący postępowanie np. urząd Celny po zatwierdzeniu przez Prokuratora sprawującego nadzór nad postępowaniem,
  • w przypadku śledztwa – Prokurator prowadzący postępowanie.

Warto wskazać, iż w przypadku wydania postanowienia o umorzeniu dochodzenia przez organ nieprokuratorski nie musi zawierać ono uzasadnienia.

Więcej na temat zażalenia na umorzenie śledztwa lub dochodzenia znajdziesz w artykule:

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Zaszufladkowano do kategorii artykuły | 11 komentarzy