Czy w czasie postępowania pokrzywdzony może przeglądać akta sprawy albo robić ich kserokopie?

Początkowo należy wskazać, iż pokrzywdzony jest stroną postępowania. Z tych względów pokrzywdzonemu przysługują pewne prawa. Jednym z nich jest prawo do zapoznania się z aktami postępowania. W niniejszym artykule zostanie wskazana procedura zapoznania się pokrzywdzonego z aktami postępowania przygotowawczego.

Dostęp do akt

Prawo dostępu pokrzywdzonego do akt zostało sprecyzowane w art. 156 § 5 k.p.k. Zgodnie ze wskazanym artykułem …jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom…”.

Przedmiotowy artykuł jest wyrazem jawności postępowania. Prawo do zapoznania się z aktami obejmuje nie tylko możliwość zapoznania się z treścią akt, ale także możność sporządzania odpisów. Na równi z prawem do sporządzania odpisów należy potraktować możliwość skanowania akt lub ich fotografowania. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2003 roku w sprawie wysokości opłaty za wydanie kserokopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy (Dz.U. Nr 107,poz. 1006) za każdą stronę kserokopii opłaca się 1 złotych, natomiast za każdą stronicę uwierzytelnionego odpisu 6 złotych. Podkreślenia wymaga fakt, iż strony zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2005 roku (I KZP 41/05) nie mogą być zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty za wydanie kserokopii lub uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, albowiem nie wchodzą one w skład kosztów sądowych w rozumieniu art. 616 § 2 pkt 1 k.p.k.

W praktyce, jeżeli strona chce się zapoznać z aktami, warto wcześniej ustalić z organem prowadzącym postępowanie, kiedy będzie istniała taka możliwość. Korzystne jest również wcześniejsze wysłanie do organu ścigania wniosku o wyrażenie zgody na udostępnienie akt.

Odmowa udostępnienia akt

Podkreślenia wymaga fakt, iż prawa do zapoznania się z aktami mogą być pozbawione strony tylko z powodu potrzeby zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa. Odmowa udostępnienia akt postępowania przygotowawczego z tych powodów winna być precyzyjnie określona w uzasadnieniu zarządzenia prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Także decyzja pozytywna co do udostępnienia akt, sporządzania z nich odpisów lub kopii albo wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii winna mieć postać zarządzenia.

Zażalenie na odmowę udostępnienia akt

Warto zaznaczyć, iż zarządzenie odmawiające dostępu do akt może dotyczyć tylko części akt, albo nawet tylko poszczególnych dokumentów. Na odmowę dostępu do akt przysługuje zgodnie z art. 159 k.p.k. stronie zażalenie. Jaki organ będzie zobowiązany do rozpoznania zażalenia strony na decyzję o odmowie udostępnienia jej akt, będzie uzależnione od tego, jaki organ wydał zaskarżoną decyzję. Jeżeli decyzja będzie pochodziła od prowadzącego postępowanie przygotowawcze, który nie jest prokuratorem, to do rozpoznania zażalenia będzie zobowiązany – na zasadach ogólnych – prokurator sprawujący nadzór nad tym postępowaniem. W przypadku, gdy zaskarżoną decyzję wyda prokurator, to zażalenie rozpozna sąd właściwy do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji. Na uwagę zasługuje fakt, iż w przypadku, gdy zarządzenie o odmowie udostępnienia akt została wydana przed 30 czerwca 2015 roku właściwym do rozpoznania sprawy będzie prokurator przełożony.

Warto wskazać, iż w trybie art. 159 k.p.k. można zaskarżyć wyłącznie decyzje o odmowie udostępnienia akt, która może odnosić się do akt w całości, jak i w części. Nie może być natomiast zaskarżona inna decyzja niż o odmowie akt przykładowo – zabraniająca sporządzania odpisów lub kopii. W takim przypadku zażalenie będzie przysługiwało na podstawie art. 302 § 2 k.p.k.

Na zakończenie warto wskazać, iż od 1 czerwca 2015 roku prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej, za pomocą specjalnego systemu informatycznego. Niestety tylko kilka prokuratur udostępnia w ten sposób akta. Należy wskazać, iż jest to sposób dopiero od niedawna stosowany w naszym kraju i z tych względów prokuratury nie dysponują odpowiednim strukturą informatycznym.

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

1 odpowiedź na Czy w czasie postępowania pokrzywdzony może przeglądać akta sprawy albo robić ich kserokopie?

  1. Sylwia Winiarska pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Sylwia Winiarska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


9 − osiem =