Kto ma obowiązek złożenia zawiadomienia o przestępstwie?

Celem niniejszego artykułu Kto ma obowiązek złożenia zawiadomienia o przestępstwie? jest wskazanie na kim ciąży obowiązek złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 304 § 1 k.p.k. „..każdy, kto dowiedział się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma obowiązek zawiadomić o tym fakcie prokuratora lub Policję…”.

Kto ma obowiązek złożenia zawiadomienia o przestępstwie?

Przedmiotowy artykuł odwołuje się do społecznego obowiązku powiadomienia o przestępstwie ściganym z oskarżenia publicznego. Obowiązek ten nie dotyczy przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego oraz na wniosek, ponieważ decyzja w tym zakresie została pozostawiona osobie uprawnionej do złożenia wniosku o ściganie. Podobnie społeczny obowiązek zawiadomienia o przestępstwie nie dotyczy osób najbliższych dla sprawcy przestępstwa,bowiem ustawa zapewnia im prawo uchylenia się, z tego właśnie powodu, od złożenia zeznań. Przedmiotowy artykuł zobowiązuje każdą osobę, która dysponuje informacją na temat popełnienia przestępstwa do zawiadomienia o tym odpowiedniego organu ścigania. Powyższe oznacza, iż nie tylko pokrzywdzony lub bezpośredni świadek są zobowiązani do złożenia zawiadomienia, lecz każda osoba, która posiada odpowiednią informację. Należy wskazać, iż obowiązek ten nie jest zabezpieczony żadną sankcją prawną, podlega wyłącznie ocenie w sferze moralnej.

Prawny obowiązek zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa

Obowiązek społeczny przekształca się w prawny obowiązek zawiadomienia o przestępstwie, jeśli przepis nakazuje zawiadomienie o przestępstwie, a zaniechanie tej czynności zagrożone jest sankcją. Obowiązek taki wprowadzono w art. 240 k.k. Dotyczy to wybranych, szczególnie groźnych kategorii przestępstw, wskazanych w art. 240 § 1 k.k. Są to następujące przestępstwa:

  • ludobójstwo – art. 118 k.k.

  • zbrodnie przeciwko ludzkości – art. 118a k.k.

  • przestępstwa wojenne – art. 120-124 k.k.

  • zamach stanu – art. 127 k.k.

  • zamach na konstytucyjny organ RP – art. 128 k.k.

  • szpiegostwo – art. 130 k.k.

  • zamach na życie Prezydenta RP – art. 134 k.k.

  • gwałtowny zamach na jednostkę sił zbrojnych – art. 140 k.k.

  • zabójstwo – art. 148 k.k.

  • sprowadzenie zdarzenia powszechnie niebezpiecznego – art. 163 k.k.

  • przejęcie kontroli nad statkiem wodnym lub powietrznym – art. 166 k.k.

  • pozbawienie wolności – art. 189 k.k.

  • wzięcie zakładnika – art. 252 k.k.

  • przestępstwa o charakterze terrorystycznym – art. 115 § 20 k.k.

Obowiązek zawiadomienia dotyczy nie tylko dokonania czynu zabronionego, ale również karalnego przygotowania oraz usiłowania. Przy ocenie wiarygodności wiadomości należy uwzględnić elementy obiektywne i subiektywne. Dla aktualizacji obowiązku wnikającego z treści art. 240 § 1 k.k. powinien istnieć obiektywny dowód czynu zabronionego – przykładowo odkrycie zwłok, zasłyszana rozmowa o planowanym uprowadzeniu człowieka, jak również sama treść wiadomości musi wzbudzać przekonanie, że czyn zabroniony został popełniony (B. Kunicka-Michalska, Przestępstwa, s. 154). Podkreślenia wymaga fakt, iż w doktrynie nie został zakres informacji przekazanych organowi ścigania nie został bliżej określony. W doktrynie można spotkać pogląd, że obowiązkiem zawiadomienia objęta jest każda okoliczność, o której wiadomość została uzyskana w sposób wiarygodny. Oceny jej wagi i przydatności powinien dokonywać organ powołany do ścigania, a nie osoba posiadająca tę wiadomość (M. Szewczyk, w: Zoll (red.), Kodeks karny, t. II, s. 1060). Powinny to być jednak takie fakty, które pozwolą organowi ścigania trafić do sprawcy przestępstwa lub przynajmniej umożliwią zapobieżenie dokonaniu czynu lub wszczęcie postępowania (B. Kunicka-Michalska, Przestępstwa, s. 148). Wskazać należy, iż realizacja obowiązku wynikającego z treści art. 240 § 1 k.k. powinna nastąpić niezwłocznie po uzyskaniu wiarygodnej wiadomości o czynie zabronionym. Pojęcie to należy rozumieć jako bez zbędnej zwłoki, a wyznaczenie jego szczegółowego zakresu temporalnego uzależnione będzie od sytuacji, w jakiej znajdował się sprawca. Podkreślenia wymaga fakt, iż nie popełnia przestępstwa z art. 240 § 1 k.k. ten, kto zaniechał zawiadomienia, mając dostateczną podstawę do przypuszczenia, że organ powołany do ścigania przestępstw wie o takim czynie zabronionym lub zapobiegł jego popełnieniu.

Kara przewidziana za niedopełnienie tego obowiązku może wynosić nawet 3 lata pozbawienia wolności.

Należy dodać, że poza przepisami kodeksu karnego oraz kodeksu postępowania karnego istnieją ustawy zawierające przepisy nakładające na niektóre osoby obowiązek powiadomienia organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w przypadku posiadania wiarygodnych wiadomości na ten temat. Przykładem takiego rozwiązania jest przepis art. 60 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, który nakłada na właścicieli lub działających w jego imieniu zarządców lub kierowników zakładu gastronomicznego lub lokalu rozrywkowego obowiązek niezwłocznego powiadomienia organów ścigania w przypadku posiadania wiarygodnych wiadomości na temat popełnienia na terenie tego zakładu takiego przestępstwa, jak: handel narkotykami, proponowanie, użyczanie ich innej osobie lub ułatwianie użycia. W tym przypadku odpowiedzialność karna za niedopełnienie obowiązku powiadomienia organów ścigania może wynieść do 2 lat pozbawienia wolności.

Podsumowując należy wskazać, iż niezależnie od istnienia obowiązku zgłoszenia przestępstwa, warto jest złożyć zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, gdyż takie działanie może wpłynąć na życie i zdrowie wielu ludzi i spowodować ukaranie sprawcy przestępstwa. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule dlaczego warto złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa ?…”.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Nowy Świat 47 lok. 4 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

1 odpowiedź na Kto ma obowiązek złożenia zawiadomienia o przestępstwie?

  1. Sylwia Winiarska pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Sylwia Winiarska

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *


siedem − 6 =