Pokrzywdzony jako oskarżyciel posiłkowy

Z artykułu: Pokrzywdzony jako oskarżyciel posiłkowy, dowiesz się:

  • kiedy pokrzywdzony staje się oskarżycielem posiłkowym w postępowaniu karnym
  • kto może być oskarżycielem posiłkowym
  • kiedy należy złożyć oświadczenie o dzianiu jako oskarżyciel posiłkowy

Z chwilą kiedy sprawa, w której jesteś osobą pokrzywdzoną trafi do Sądu nie stajesz się automatycznie, jako pokrzywdzony, stroną postępowania sądowego.

Pokrzywdzony jako oskarżyciel posiłkowy

Uzyskanie statusu strony w postępowaniu sądowym związane jest bowiem z koniecznością wcielenia się w rolę oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego, oskarżyciela prywatnego, czy wreszcie powoda cywilnego. Instytucję oskarżyciela prywatnego omówiłem już w artykule Pokrzywdzony jako oskarżyciel prywatny, poniższy artykuł jest poświęcony oskarżycielowi posiłkowemu.

Art. 53 k.p.k. stanowi, że „w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego”.

Jak wyraźnie widać na przykładzie powyższego przepisu uprawnienie do działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego zarezerwowane zostało dla pokrzywdzonego.

Przepis ogranicza uprawnienia pokrzywdzonego do działania w postępowaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego do spraw dotyczących przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego w tzw. trybie publicznoskargowym, a więc przestępstw ściganych z urzędu i przestępstw ściganych na wniosek pokrzywdzonego, które zostały już wcześniej omówione w artykułach Przestępstwa ścigane z urzędu i Przestępstwa ścigane na wniosek. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego (tematyka omówiona szerzej w artykule Pokrzywdzony jako oskarżyciel prywatny), jako pokrzywdzony możesz realizować swoje uprawnienia poprzez wniesienie prywatnego aktu oskarżenia lub przyłączenie się do postępowania wszczętego przez innego pokrzywdzonego.

Jeżeli jednak Prokurator wstąpił do postępowania wszczętego na skutek Twojej skargi, którą wniosłeś jako oskarżyciel prywatny, to jako pokrzywdzony automatycznie będziesz korzystał z uprawnień oskarżyciela posiłkowego w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Kto może być oskarżycielem posiłkowym?

Oskarżycielem posiłkowym może być pokrzywdzony bądź osoba wykonująca jego prawa. Osobą wykonującą prawa pokrzywdzonego jest np. w wypadku osób nieporadnych ze względu na wiek lub stan zdrowia, osoba pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje.

Jak stać się oskarżycielem posiłkowym w procesie karnym?

Niewątpliwie kwestią, którą powinna zostać wyjaśniona w niniejszym artykule, jest to, jak stać się oskarżycielem posiłkowym. Zgodnie z art. 54§1 k.p.k. § 1. „jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego”.

Pokrzywdzony jako oskarżyciel posiłkowy – Zgodnie z niniejszym artykułem status oskarżyciela posiłkowego (tzw. ubocznego), jako pokrzywdzony nabywasz w momencie zgłoszenia oświadczenia o przystąpieniu do procesu, które powinieneś złożyć do rozpoczęcia przewodu sądowego (a więc do odczytania aktu oskarżenia). W tym miejscu trzeba także zauważyć, że art. 334§ 2 k.p.k. nakłada na Prokuratora w razie potrzeby obowiązek pouczenia Cię, jako pokrzywdzonego o prawie do zgłoszenia oświadczenia o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego wraz z zawiadomieniem o przesłaniu aktu oskarżenia do Sądu.

Należy w pełni podzielić pogląd, że analizowany przepis nie wymaga, aby złożenie oświadczenia odbywało się wyłącznie do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Dlatego też pokrzywdzony może złożyć takie oświadczenie, jeśli nastąpiła przerwa bądź odroczono rozprawę, a konsekwencją tego jest prowadzenie rozprawy od początku lub przy ponownym rozpoznaniu sprawy (zob. Z. Gostyński, R. A. Stefański, [w:] Bratoszewski i in., Komentarz, t. I, s. 453). Należy także dodać, że uprawnienie oskarżyciela posiłkowego do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze strony nie jest ograniczone do postępowania przed sądem I instancji. Może on realizować swoje interesy procesowe również w postępowaniu apelacyjnym (zob. SN z 17.5.2001 r., III KKN 576/98, OSProk. i Pr. 2002, Nr 1, poz. 7).

Należy podkreślić, że powyższe oświadczenie o przystąpieniu do postępowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego ma tzw. charakter konstytutywny, oznacza to, że jeśli nie wystąpią przeszkody formalne uniemożliwiające przyjęcie takiego oświadczenia przez Sąd, to od momentu jego złożenia jako pokrzywdzony stajesz się stroną postępowania – oskarżycielem posiłkowym (post. SN z 11.2.2004 r., III KK 295/03, OSNwSK 2004, Nr 1, poz. 296), gdyż sąd nie wydaje postanowienia o dopuszczeniu oskarżyciela publicznego do procesu, a jedynie kontroluje poprawność wniesionego oświadczenia. Jeśli chodzi o wspomniane przeszkody formalne, to Sąd odmawia oskarżycielowi posiłkowemu udziału w postępowaniu, gdy:

  • uzna go za osobę nieuprawnioną
  • złoży on swoje oświadczenie po terminie, czyli po rozpoczęciu przewodu sądowego.

Pokrzywdzony jako oskarżyciel posiłkowy – w jakiej formie złożyć oświadczenie?

Forma złożenia oświadczenia przez pokrzywdzonego, że będzie działał jako oskarżyciel posiłkowy, nie została w Kodeksie Postępowania Karnego określona. Można więc wnioskować, że oświadczenie takie będzie można złożyć zarówno w formie pisemnej, jak i ustnie do protokołu.

Musisz także wiedzieć, że odstąpienie oskarżyciela publicznego, a więc prokuratora, od oskarżenia nie ma wpływu na Twoje uprawnienia jako oskarżyciela posiłkowego, ponieważ decyzja oskarżyciela publicznego w tym zakresie nie wiąże Sądu. Oskarżyciel posiłkowy staje się wówczas tzw. oskarżycielem posiłkowym samodzielnie popierającym akt oskarżenia, co w razie jego śmierci powoduje, że osoby najbliższe mają 3-miesięczny termin na przystąpienie do postępowania.


Dlaczego warto zostać oskarżycielem posiłkowym i jakie wiążą się z tym konkretne uprawnienia dla pokrzywdzonego zostało omówione w artykule Uprawnienia oskarżyciela posiłkowego.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

17 odpowiedzi na Pokrzywdzony jako oskarżyciel posiłkowy

  1. Sylwia Winiarska pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Sylwia Winiarska

  2. Jan pisze:

    Jest pewna niejasność – składam oświadczenie do sadu w biurze podawczym – biorę pieczątkę. Z jednej strony piszą Państwo, że Sąd nie potwierdza uprawnienia do bycia oskarżycielem posiłkowym (OP), a z drugiej strony piszecie, że Sad może odmówić prawa do bycia OP.
    W związku z uprawnieniami OP chciałbym pójść do prokuratora i czytać akta sprawy i robić wszystko to co może OP – JESZCZE PRZED PIERWSZĄ ROZPRAWĄ. Ponieważ mam wrażenie, ze prokurator pewne watki sprawy zupełnie pominął.
    Tylko teraz tak – składam do sądu oświadczenie, że chcę być OP na biuro podawcze – i czy jeśli z tym potwierdzeniem zgłoszę się do prokuratora to on może mnie powstrzymać?
    Ponieważ sprawa jest polityczna przypuszczam, że będzie chciał.
    A jakie są dalsze kroki jeśli powie, ze przecież sąd może mi odmówić prawa do bycia OP?

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowny Panie Janie,
      jeżeli jest Pan pokrzywdzonym i złoży oświadczenie o chęci działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego przed rozprawą to Sąd w żadnym przypadku nie może odmówić Panu możliwości skorzystania z tego uprawnienia. Ponadto pragnę wskazać, iż w przypadku, gdy jest Pan osobą pokrzywdzoną to może Pan przeglądać akta postępowania, po złożeniu odpowiedniego wniosku do Prokuratora i uzyskania jego zgody ( w przypadku, gdy akta są w Prokuraturze). Natomiast w momencie, gdy akta wpłynęły do Sądu, takiej zgody Pan nie potrzebuje, ponieważ po złożeniu oświadczenia o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego otrzymuje Pan uprawnienie do zapoznania się z aktami automatycznie.
      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  3. Paweł pisze:

    Co się stanie gdy sąd uznał podmiot za oskarżyciela posiłkowego, brał on aktywny udział w procesie i w trakcie sąd na wniosek obrony uznał że oskarżyciel posiłkowy nie był uprawniony do brania udziału w procesie. Czy taki proces nie powinien być umorzony? Jeśli tak to jakie są orzeczenia?

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowny Panie Pawle,
      a może Pan napisać o jakie przestępstwo toczyło się postępowanie ?
      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  4. Magda pisze:

    Dzień dobry,
    otrzymałam zawiadomienie, że mogę w ciągu 7 dni zgłosić się jako oskarżyciel posiłkowy działający obok oskarżyciela publicznego. Sprawa dotyczy nieustąpienia pierwszeństwa na pasach pieszemu, którym byłam. Nic mi się nie stało, natomiast uważam, że kierowca przyspieszał przed pasami, przejechał tuż za moimi plecami i gdybym ja nie przyspieszyła, nie wyhamowałby w ostatniej chwili. Niekoniecznie chcę występować jako oskarżyciel, nie wiem natomiast, czy jeśli nim nie będę, również muszę być na rozprawie sądowej i czy otrzymam informacje o jej wyniku.
    Będę wdzięczna za informacje.

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowna Pani,
      analizując Pani problem, moim zdaniem warto złożyć wniosek o działanie w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Wówczas będzie Pani mogła uczestniczyć w rozprawie oraz będzie Pani służyła droga odwoławcza od wyroku Sądu I instancji. Oczywiście Pani nieobecność nie będzie tamowała rozpoznania sprawy, ważne by stawiła się Pani wyłącznie na terminie, na którym będzie Pani przesłuchiwana w charakterze świadka.

      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  5. Witek pisze:

    Witam
    Mam pytanie czy w 2 instancji można być oskarżycielem posiłkowym nie będąc nim w 1 instancji?? Ponieważ oskarżony wniósł apelację.
    Sprawa jest wszczęta z urzędu o molestowanie dziecka.

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowny Panie Witku,
      niestety zgodnie z orzecznictwem nie może Pan złożyć wniosku o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego, jeżeli nie uczynił Pan tego przed I instancją. Natomiast w przypadku uchylenia wyroku przez Sąd II Instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy może Pan złożyć wniosek o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego przed rozpoczęcie przewodu sądowego.
      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  6. Ala pisze:

    Witam,
    mam pytanie, czy jeśli Sąd nie uwzględnił wniosku prokuratora w trybie art. 335 par. 1 kpk i zwrócił akta prokuratorowi do uzupełnienia, natomiast prokurator ponownie po uzupełnieniu składa wniosek w trybie art. 335 par. 1 kpk to czy trzeba drugi raz składać oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego (przy pierwszym wniosku prokuratora pokrzywdzona złożyła takie oświadczenie przed rozpoczęciem przewodu sądowego)? Czy jeśli za pierwszym razem takie oświadczenie przed sądem zostało przez pokrzywdzoną złożone to już drugi raz nie trzeba? Widzę, że sprawa jest pod inną sygnaturą i zastanawiam się czy tamto pierwsze oświadczenie ma nadal moc wiążącą?

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowna Pani,
      z procesowego punktu widzenia wydaje mi się zbędne składanie ponownego oświadczenia o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Jest to, to samo postępowanie, ten sam oskarżony. Jednakże dla absolutnej pewności i wykluczenia braku udziału w postępowaniu pokrzywdzonej (a co za tym idzie przyspieszenia postępowania) radziłabym złożyć ponowne oświadczenie.
      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  7. Krystian pisze:

    Witam.mam takie pytanie – po coposzkodowany ma skladac chcec na oskarzyciela posilkowego?? Jakie sa tego korzysci?

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowny Panie Krystianie, w przypadku złożenia takiego oświadczenia pokrzywdzony ma wpływ na toczące się postępowanie. Między innymi może zadawać pytania świadkom, składać wnioski dowodowe, czy też złożyć apelację od wyroku.
      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  8. Zofia pisze:

    Witam, syn 3olat włamał sie do domu, dokonał kradzieży, groził -został tymczasowo aresztowany. Był zagrozeniem dla siebie i dla mnie i męza. Leczył się w ośrodkach dla uzależnionych narkotyki alkohol. Teraz będzie rozprawa. Czy jako oskarżyciel posiłkowy moze być ja i mąż, czy korzystniej dla pózniejszej relacji mógłbyć adwokat. Chodzi mi, aby sąd skierował go na przymusowe leczenie z uzależnień. Jakie są procedury, jaka wysoka kara, czy moze byc zawieszona na czas leczenia.

    • Mariusz Stelmaszczyk pisze:

      Witam pani Zofio, współczuję Pani, jako, że każdemu rodzicowi trudno byłoby w takiej sytuacji. Jako pokrzywdzeni możecie Państwo występować w tej sprawie, przeciwko synowi, jako oskarżyciele posiłkowi, obok Prokuratora. Możecie również ustanowić pełnomocnika – Adwokata, który będzie was wówczas reprezentował. Co do kary, to Pani synowi realnie grozi kara bezwzględnego pozbawienia wolności, a więc bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, jeśli dobrze zgaduję, że jest osobą karaną za wcześniejsze przestępstwa. Co do obowiązku leczenia z uzależnienia od narkotyków, to zasadniczo Sąd nie może nałożyć takiego obowiązku na syna w wyroku skazującym, jeśli syn się na to nie zgodzi. Jeśli syn wyraziłby gotowość podjęcia leczenia uzależnienia to przepisy przewidują możliwość również zawieszenia postępowania karnego na czas leczenia uzależnienia.

      • Zofia pisze:

        Witam, czy można w czasie rozprawy, będąc oskarzycielem posiłkowym odstąpić od zazutów jako rodzice, jesli syn wyrazi zgode na leczenie i podda się leczeniu i bedzie ustalony ośrodek lczenia uzaleznien NFZ, poza więzieniem lub inne rozwiązanie.Co Pan mysli o wykorzystaniu mediacji, jeśli tak to kiedy trzeba się o nią zwrócić, czy do prokuratury, czy juz do sądu.My zwrócimy się do Sądu z prośbą o przymusowe leczenie. Syn nie ma miejsca zameldowania i zamieszkania.
        Dziękuję, i proszę o pilną radę.

        • Mariusz Stelmaszczyk pisze:

          Witam, jako pokrzywdzeni możecie Państwo złożyć wniosek o skierowanie sprawy do postępowania mediacyjnego na każdym etapie postępowania karnego przeciwko Waszemu synowi, a więc również na etapie postępowania przygotowawczego albo sądowego. Przed wysłaniem aktu oskarżenia do Sądu wniosek o mediacje z podejrzanym należy wysłać do Prokuratora. Po wniesieniu aktu oskarżenia wniosek o skierowanie sprawy do postępowania mediacyjnego powinien zostać wysłany do Sądu. Z dalszymi decyzjami, np. co do cofnięcia wniosku o ściganie syna o popełnione na Waszą szkodę przestępstwa powinniście poczekać do zakończenia mediacji, byście wiedzieli czy syn na pewno wyrazi zgodę na leczenie uzależnienia od narkotyków.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


× 4 = dwadzieścia