Przestępstwa ścigane na wniosek

Jeśli zostałeś pokrzywdzony przestępstwem to musisz wiedzieć, że w wielu wypadkach powinieneś złożyć wniosek o ściganie sprawcy przestępstwa.

Zgodnie z art. 12 Kodeksu Postępowania Karnego, w sprawach ściganych na wniosek pokrzywdzonego, to od jego woli zależy wszczęcie postępowania przygotowawczego. Z racji obszerności tematyki, dotyczącej trybu wnioskowego, postaram się go przybliżyć w dwóch oddzielnych artykułach. Z tego artykułu, zgodnie z tytułem dowiesz się, które przestępstwa wymagają złożenia przez ciebie wniosku. Kolejny artykuł będzie z kolei poświęcony temu jak złożyć wniosek o ściganie.

Przestępstwa ścigane na wniosek dzielą się na przestępstwa bezwzględnie i względnie wnioskowe, w zależności od tego, czy dla zakwalifikowania określonego typu przestępstwa jako wnioskowego niezbędne jest popełnienie go przez wskazaną w ustawie osobę. Zgodnie z tym, przestępstwami bezwzględnie wnioskowymi są te, których ściganie uzależnione jest od złożenia wniosku bez względu na to, kto jest sprawcą przestępstwa, natomiast przestępstwa względnie wnioskowe ścigane są na wniosek tylko w wypadku popełnienia ich przez określoną osobę.

W Kodeksie Karnym szereg przestępstw zaklasyfikowano jako bezwzględnie wnioskowe ścigane na wniosek pokrzywdzonego, są nimi:

1) nieumyślne narażenie człowieka na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 160 § 5 w zw. z art. 160 § 3 KK);

2) bezpośrednie narażenie na zarażenie wirusem HIV albo inną chorobą weneryczną lub zakaźną, ciężką chorobą nieuleczalną lub realnie zagrażającą życiu (art. 161 § 3 w zw. z art. 161 § 1 i 2 KK);

3) groźba karalna (art. 190 § 2 w zw. z art. 190 § 1 KK);

4) utrwalanie wizerunku nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej (art. 191a § 1 KK);

5) wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta (art. 192 § 2 w zw. z art. 192 § 1 KK);

6) zgwałcenie (art. 205 w zw. z art. 197 KK);

7) doprowadzenie innej osoby do obcowania płciowego lub do poddania się innej czynności seksualnej, albo do wykonania takiej czynności poprzez wykorzystanie bezradności innej osoby lub brak zdolności tej osoby do rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem, pod warunkiem jednak, że stan ofiary nie jest wynikiem trwałych zaburzeń psychicznych (art. 205 w zw. z art. 198 KK);

8) doprowadzenie innej osoby do obcowania płciowego lub do poddania się innej czynności seksualnej, albo do wykonania takiej czynności, przez nadużycie zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia (art. 205 w zw. z art. 199 KK;

9) uchylanie się od ciążącego na sprawcy z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to narażenie jej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (art. 209 § 2 w zw. z art. 209 § 1 KK), chyba że pokrzywdzonemu przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego (art. 209 § 3 KK) (to przestępstwo może być ścigane nie tylko  na wniosek pokrzywdzonego, ale także organu opieki społecznej lub właściwej instytucji);

10) ujawnienie lub wykorzystanie wbrew przepisom ustawy informacji, z którą sprawca zapoznał się w związku z pełnioną funkcją, wykonywaną pracą, działalnością publiczną, społeczną, gospodarczą lub naukową (art. 266 § 3 w zw. z art. 266 § 1 KK),;

11) uzyskanie bez uprawnienia informacji nieprzeznaczonej dla sprawcy w określony sposób, zakładanie urządzeń podsłuchowych lub innych podobnych urządzeń w celu uzyskania informacji, do której sprawca nie jest uprawniony oraz ujawnienie tak uzyskanej informacji innej osobie (art. 267 § 5 w zw. z art. 267 § 1-4 KK);

12) niszczenie wbrew uprawnieniom istotnej informacji, jej uszkadzanie, usuwanie lub zmienianie, albo w inny sposób udaremnianie lub znaczne utrudnianie osobie uprawnionej zapoznania się z nią (art. 268 § 4 w zw. art. 268 § 1-3 KK);

13) niszczenie, uszkadzanie lub czynienie niezdatną do użytku rzeczy cudzej (art. 288 § 4 w zw. z art. 288 § 1-2 KK);

14) udaremnianie lub uszczuplanie zaspokojenia wierzyciela, chyba że pokrzywdzonym jest Skarb Państwa (art. 300 § 4 w zw. z art. 300 § 1 KK;

15) wyrządzenie szkody innej osobie przez nieprowadzenie dokumentacji działalności gospodarczej, albo prowadzenie jej w sposób nierzetelny lub niezgodny z prawdą (przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego, chyba że pokrzywdzonym jest Skarb Państwa) (art. 303 § 4 w zw. z art. 303 § 1-3 KK);

16) udaremnianie lub utrudnianie przetargu publicznego albo rozpowszechnianie lub przemilczanie w związku z przetargiem publicznym istotnych okoliczności mających znaczenie dla zawarcia umowy będącej przedmiotem przetargu, chyba że pokrzywdzonym jest Skarb Państwa (art. 305 § 3 w zw. z art. 305 § 1-2 KK);

PAMIĘTAJ! W każdym z wypadków wymienionych powyżej, aby sprawca przestępstwa mógł być ścigany i ewentualnie później skazany przez Sąd niezbędny jest twój wniosek, jeśli jesteś osobą pokrzywdzoną. Brak wniosku o ściganie w wymienionych wypadkach wyklucza dopuszczalność wszczęcia postępowania, natomiast postępowanie wszczęte pomimo braku wniosku podlega umorzeniu (art. 17 § 1 pkt 10 KPK).

Przestępstwami względnie wnioskowymi, a więc tymi ściganymi na wniosek tylko w wypadku popełnienia ich przez określoną osobę np. najbliższego osoby pokrzywdzonej przestępstwem, są z kolei:

1) tzw. średnie uszkodzenie ciała (naruszenie czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni), jeśli sprawca działa nieumyślnie (art. 157 § 5w zw. z art. 157 § 3 KK), a pokrzywdzonym jest osoba najbliższa (por. art. 115 § 11 KK),

2) spowodowanie wypadku ze skutkiem w postaci uszkodzenia ciała stanowiącego lekki lub średni uszczerbek na zdrowiu, jeśli pokrzywdzonym jest wyłącznie osoba najbliższa (art. 177 § 3 w zw. z art. 177 § 1 KK),

3) kradzież, dokonana na szkodę osoby najbliższej (art. 278 § 4 w zw. z art. 278 § 1-3 i 4 KK),

4) kradzież z włamaniem popełniona na szkodę osoby najbliższej (art. 279 § 2 w zw. z art. 279 § 1 KK),

5) wyrąb drzewa w lesie, jeśli następuje na szkodę osoby najbliższej (art. 278 § 4 w zw. z art. 290 § 1 KK),

6) przywłaszczenie popełnione na szkodę osoby najbliższej (art. 284 § 4 w zw. z art. 284 § 1-3 KK),

7) uruchomienie na rachunek osoby najbliższej impulsów telefonicznych (art. 285 § 2 w zw. z art. 285 § 1 KK),

8) oszustwo na szkodę osoby najbliższej (art. 286 § 4 w zw. z art. 286 § 1-3 KK),

9) oszustwo komputerowe na szkodę osoby najbliższej (art. 287 § 3 w zw. z art. 287 § 1-2 KK),

10) zabór pojazdu w celu krótkotrwałego użycia, także z włamaniem lub z użyciem przemocy, lub groźby natychmiastowego jej użycia, albo z doprowadzeniem człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności, jeśli następuje na szkodę osoby najbliższej (art. 289 § 5 w zw. z art. 289 § 1-3 KK).

Jak więc jasno widać na podstawie przedstawionego tu wyliczenia przestępstwami względnie wnioskowymi są te popełnione przez osobę Ci najbliższą. Istotne znaczenie ma więc tu ustalenie definicji osoby najbliższej.

W rozumieniu KK osobą najbliższą jest:

      • małżonek

      • wstępny

      • zstępny

      • rodzeństwo

      • powinowaty w tej samej linii lub stopniu

      • osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek

      • osoba pozostająca we wspólnym pożyciu

         

Jest to katalog zamknięty, co oznacza, że dana osoba może być uznana za najbliższą wyłącznie wówczas, gdy występuje jako jeden z wyżej wymienionych podmiotów.

Warto też mieć na uwadze to, że znaczenie ma nie tylko fakt, czy sprawca czynu był dla Ciebie osobą najbliższą w chwili popełnienia go. W razie ustalenia w toku postępowania sądowego dotyczącego przestępstw względnie wnioskowych, że sprawca przestępstwa stał się dla pokrzywdzonego osobą najbliższą, konieczne jest bowiem zwrócenie się do pokrzywdzonego o złożenie oświadczenia, czy składa wniosek o ściganie, a w razie braku takiego wniosku postępowanie należy umorzyć.

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk – e -mail: biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

15 odpowiedzi na „Przestępstwa ścigane na wniosek

  1. Adam pisze:

    Witam,

    Czy prokuratura może wszcząć postępowanie z art. 267 kk bez wniosku pokrzywdzonego, np. policja ma dowody ale osoba poszkodowana nie zgłasza wniosku z powodu małej szkodliwości it.

    proszę o odpowiedź

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowny Panie Adamie,
      przestępstwo z art. 267 k.k. można wszcząć wyłącznie na wniosek pokrzywdzonego. Oznacza to, że Policja bez takiego wniosku nie może prowadzić postępowania.
      Z wyrazami szacunku,
      Sylwia Winiarska

  2. Rafał pisze:

    Dzień dobry,

    dostałem wezwanie na policję jako podejrzany z art. 267 par.1 kk, wiem iż wniosek o popełnieniu przestępstwa złożył US z innego paragrafu, podczas dochodzenia (tak mi się wydaje) mój czyn zakwalifikowali z art. 267 kk. Pytanie czy możliwe jest jeszcze na tym etapie, że policja jeszcze prowadzi dochodzenie bez wymaganego wniosku poszkodowanego? i dopiero po zakończeniu jakiegoś etapu dochodzenia, w którym chcą mnie przesłuchać w charakterze podejrzanego , zwróci się do poszkodowanego o ewentualne złożenie wniosku?
    proszę o odpowiedź, Rafał

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowny Panie Rafale,
      w sytuacji zmiany kwalifikacji czynu na przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego – uzyskanie tego wniosku – oświadczenia pokrzywdzonego o woli ścigania sprawcy przestępstwa popełnionego na jego szkodę jest koniecznym wymogiem, bez którego postępowanie karne musi zostać umorzone. W opisanie sytuacji przed przesłuchaniem podejrzanego organ prowadzący postępowanie powinien uzyskać od pokrzywdzonego wniosek o ściganie sprawcy przestępstwa.
      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  3. Rafał pisze:

    Dzień Dobry,
    Czy można złożyć wniosek o umorzenie dochodzenia na przesłuchaniu czy taką decyzje podejmuje prokurator w oparciu o materiały dochodzeniowe, a jeżeli nie czy taki wniosek mogę zgłosić np. na sprawie sądowej – nie zostało nic ukradzione, została tylko wydrukowana historia konta bankowego żony/męża (art. 267 kk) § 2. Nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma.
    Proszę o odpowiedź, Rafał

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowny Panie Rafale,
      wniosek o umorzenie postępowania może Pan złożyć zarówno w toku postępowania przygotowawczego, jak również sądowego. Mozę Pan także poruszyć zasadność umorzenia postępowania w mowie końcowej.
      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  4. Rafał pisze:

    Witam Pani Mecenas,

    Bardzo dziękuję za odpowiedzi, jeszcze jedno pytanie: aby móc starać się o umorzenie postępowania jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego z powodu niskiej szkodliwości czynu (chodzi tylko o wydruki żony z konta art 267kk), trzeba jednak przyznać się do zarzucanego przestępstwa czy można taki wniosek złożyć ale się nie przyznając i odmawiając składania wyjaśnień, i jak w Pani ocenie taki właśnie czyn jest określany przez prokuratora (błachy, niski itp)
    proszę o odpowiedź, Rafał

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowny Panie Rafale,
      z mojej praktyki wynika, iż starając się o umorzenie postępowania z uwagi na niską społeczną szkodliwość należy przyznać się do popełnionego czynu i złożyć wyjaśnienia.
      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  5. jacek pisze:

    Witam
    Zglosiłem wniosek o ściganie nieznanej osoby która zabrała plecak z laptopem z tramwaju którym jechałem [zgłoszenie mogło byc przyjęte po 14 dniach od zdarzenia wartość szkody – 1300 zł) W tramwaju był monitoring . Został on zabezpieczony. Postępowanie zostało wszczęte Czy na tym etapie jako poszkodowany , mam prawo do obejrzenia tego materiału lub /i (na podst art. 156 § 2 zd. 3 KPK ) sporządzenia samodzielnie kopii zabezpieczonego nagrania monitoringu ? …Pan Policjant prowadzący twierdzi że nie. Mnie wydaje się to absurdem , gdyż stwarza mi to realną szansę odnalezienia tej osoby. Natomiast znając realia, Policja szybko umorzy takie postępowanie i skuteczność będzie żadna. Nie muszę dodawać że w laptopie były ważne dla mnie dane.

  6. Joanna pisze:

    Dzień dobry,

    czy mogę jako oskarżyciel posiłkowy w sprawie z art 267 kk, wnieść o zadośćuczynienie, za to iż mój były mąż wchodził na moje konto bez uprawnień, czy jest realna szansa na uzyskanie takowego zadośćuczynienia – dodam iż wyczytałam w internecie że po nowelizacji kodeksu karnego z zeszłego roku Są ma obligatoryjny obowiązek orzeczenia takiego zadośćuczynienia pod warunkiem że zostanie taki wniosek złożony na 1 rozprawie – prosżę o odpowiedź.

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowna Pani Joanno,
      tak może Pani złożyć wniosek o zadośćuczynienie. Obecnie ten okres uległ przedłużeniu i zgodnie z art. 49a może Pani go złożyć do czasu zamknięcia rozprawy (nie wiem z jakiego okresu jest akt oskarżenia, z tych względów radzę złożyć taki wniosek na pierwszej rozprawie). Jeżeli został złożony taki wniosek i zachodzą przesłanki do zasądzenia zadośćuczynienia Sąd jest zobligowany do jego orzeczenia. Jednak uprzedzam Panią, że Sąd nie jest związany wskazaną przez pokrzywdzonego wysokością zadośćuczynienia.
      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  7. Joanna pisze:

    Dziękuję bardzo za odpowiedź,
    czy mogę zadać jeszcze ostatnie pytania kończące moje zastanowienia ? :-)
    Napisała Pani iż w przypadku zachodzących przesłanek do zasądzenia zadośćuczynienia Sąd takowe zasądzi – pytanie czy jest możliwość aby Sąd uznał, że zadośćuczynienie się nie należy? – nawet w przypadku gdy jest winny i ujawniony pokrzywdzony? dodam uczciwie iż nie zostało mi nic ukradzione itp. ale wyczytałam iż w każdym przypadku pokrzywdzony może żądać zadośćuczynienia w przypadku uznania za winnego oskarżonego – chodzi o straty niematerialne w moim przypadku ? Jeszcze pytanie co do kwestii ” Sąd nie jest związany z wysokością zadośćuczynienia” – czy to oznacza że Sąd nie bierze pod uwagę mojej żądanej kwoty wyjściowej? tylko sam uznaje kwotę za stosowną?

    Bardzo dziękuję za wcześniejszy komentarz i będę bardzo wdzięczna na odniesienie się do moich pytań, jeszcze bardzo dziękuję za aktywność na ciekawym i pomocnym blogu, pozdrawiam Joanna

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowna Pani Joanno,
      nawiązując do zadanych pytań:
      1. Zadośćuczynienie jest środkiem rekompensującym tzw. krzywdę czyli cierpienia psychiczne i fizyczne osoby pokrzywdzonej. Zadośćuczynienie jest niczym innym jak rekompensatą za ujemne przeżycie psychiczne, które wynikają z czynu dozwolonego.
      2. Sąd oczywiście bierze pod uwagę Pani żądanie, jednak jest to jeden w wielu czynników determinujących finalną wysokość.
      Z wyrazami szacunku,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

  8. Maciej pisze:

    Dzień dobry,

    mam takie pytanie, czy w sprawie karnej, w której jestem pokrzywdzony, chciałbym występować jako oskarżyciel posiłkowy, rozważam wziąć adwokata i oddać mu pełnomocnictwo, czy w przypadku uznania oskarżonego winnym, Sąd odda mi koszty zastępstwa procesowego (tu obok prokuratora ja miałbym pełnomocnika jako oskarżyciela posiłkowego), proszę o odpowiedź, pozdrawiam , Maciej

    • Sylwia Winiarska pisze:

      Szanowny Panie Macieju,
      zgodnie z art. 627 k.p.k. oskarżycielowi posiłkowemu przysługuje zwrot kosztów procesu. W tym zakresie należy złożyć odpowiedni wniosek w Sądzie i udokumentować poniesione koszty zastępstwa adwokackiego. Pragnę Pana jednak uprzedzić, iż nie zawsze jest zwraca cała kwota, która przeznacza się na ustanowienie obrońcy z wyboru.
      Pozdrawiam,
      aplikant adwokacki
      Sylwia Winiarska

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


sześć × = 48

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>