Subsydiarny akt oskarżenia

Coraz częściej pokrzywdzeni przestępstwem chcą czynnie uczestniczyć w procesie. Instytucja, która gwarantuje im włączenie się do postępowania sądowego w roli oskarżyciela to subsydiarny akt oskarżenia. Zastosowany może być on jednak w szczególnych, określonych w przepisach przypadkach.

Subsydiarny akt oskarżenia

Postępowanie przygotowawcze nie zawsze kończy się skierowaniem do Sądu aktu oskarżenia. Z różnych powodów Prokurator może odmówić wszczęcia postępowania lub je umorzyć. Często pokrzywdzony, chcą doprowadzić do ukarania sprawcy nie wie co w takiej sytuacji zrobić. Zgodnie z regulacjami określonymi w obecnie obowiązującej polskiej procedurze karnej po spełnieniu określonych warunków formalnych istnieje możliwość złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia. Omawiana instytucja daje uprawnienie do działania w procesie karnym subsydiarnemu oskarżycielowi posiłkowemu zamiast oskarżyciela publicznego.

Jak wskazuje znowelizowany art. 55 k. p. k. „… W razie powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania w wypadku, o którym mowa w art. 330 § 2 k.p.k. , pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu prokuratora nadrzędnego o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora….”. Podkreślenia wymaga fakt, iż żeby możliwe było wstąpienie w uprawnienia subsydiarnego oskarżyciela, działającego zamiast oskarżyciela publicznego konieczne jest zaistnienie ściśle wskazanych przez przepisy prawa okoliczności:

  • Na pierwsze postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego, pokrzywdzony musi wnieść zażalenie, za pośrednictwem prokuratora, który je wydał lub zatwierdził do sądu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 329 § 1 k.p.k.).
  • Sąd właściwy do rozpoznania sprawy uchyla postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego, wskazując powody uchylenia, a w miarę potrzeby także okoliczności, które należy wyjaśnić lub czynności, które należy przeprowadzić, a  wskazówki te są dla prokuratora wiążące (art. 330 § 1 k.p.k.).
  • Jeżeli prokurator, po dokonaniu czynności wskazanych przez sąd nadal nie znajduje podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, wydaje ponownie postanowienie o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia (art. 330 § 2 k.p.k.).
  • Uwaga! Zgodnie z najnowszą nowelizacją art. 330 par 2 k.p.k, która weszła w życie z dniem 5 października 2019 roku, jeżeli organ prowadzący postępowanie nadal nie znajduje podstaw do wniesienia akt oskarżenia i ponownie wyda postanowienie o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia, to postanowienie takie podlega zaskarżeniu do prokuratora nadrzędnego, a dopiero po utrzymaniu w mocy postanowienia przez prokuratora nadrzędnego, pokrzywdzonemu przysługuje prawo wniesienia aktu oskarżenia przewidzianego w trybie art. 55 k.p.k.
  • Pokrzywdzony, który uprzednio uruchomił postępowanie zażaleniowe z art. 306 § 1 lub 1a k.p.k., może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o decyzji prokuratora wnieść akt oskarżenia określony w art. 55 § 1, o czym należy go pouczyć (art. 330 § 2 k.p.k.).
  • Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego (art. 55 § 2 k.p.k.) i spełniać wymogi formalne określone w art. 332 k.p.k. i 333 k.p.k.

Na gruncie omawianego zagadnienia istotną kwestią jest fakt konieczności poniesienia kosztów sporządzenia subsydiarnego aktu oskarżenia, które leżą po stronie pokrzywdzonego. Możliwe jest jednak zwolnienie z kosztów sądowych.

Proces wszczęty na wniosek oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego nie różni się niczym od tego, wszczętego przez oskarżyciela publicznego, czyli prokuratora. Jedyna różnica sprowadza się do tego, iż Sąd bada możliwość zastosowania instytucji wynikającej z art. 55 k. p. k. Sąd bada, czy została zachowana tożsamość czynu, którego dotyczyły decyzje kończące postępowanie przygotowawcze. W badanej kwestii nie zgodne z prawem jest dopuszczenie oskarżenia przeciwko innej osobie niż ta, która  w umorzonym postępowaniu przygotowawczym posiadał status podejrzanego. Jeżeli natomiast miała miejsce dwukrotna odmowa wszczęcia postępowania przygotowawczego lub zostało ono umorzone w fazie in rem (czyli w fazie, gdy nie występuje jeszcze podejrzany), pokrzywdzony nie jest ograniczony w określeniu osoby oskarżonego. W takim przypadku wniesienie przez pokrzywdzonego do sądu w trybie art. 55 § 1 k.p.k. subsydiarnego aktu oskarżenia jest czynnością powodującą wszczęcie postępowania przeciwko osobie.

Podsumowując, warto zebrać wszystkie przesłanki, które umożliwią poszkodowanemu wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia. Po pierwsze, prokurator odmówić musi wszczęcia postępowania lub umorzyć je w formie postanowienia. Następnie na to postanowienia złożyć należy zażalenie do sądu. Sąd rozpatrując zażalenie, uchyla postanowienie, wskazując na powody oraz okoliczności, które wymagają dokładniejszego wyjaśnienia przez prokuratora. Gdy ten ostatni ponownie nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania lub umarza je (również w formie postanowienia) – wtedy mamy prawo skierować subsydiarny akt oskarżenia do sądu.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

3 odpowiedzi na Subsydiarny akt oskarżenia

  1. Sylwia Winiarska pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Sylwia Winiarska

  2. Agnieszka pisze:

    Dzień Dobry
    Co w przypadku, w którym policja nie wykonała wszystkich czynności wskazanych przez sąd w postanowieniu uchylającym pierwsze umorzenie a mimo to postępowanie zostaje umorzone po raz drugi. Czy jedyna droga dochodzenia sprawiedliwości to subsydiarny akt oskarżenia czy też istnieją inne możliwości wznowienia umorzonego dochodzenia. Postępowanie dotyczyło art 209 KK.

    • Mariusz Stelmaszczyk pisze:

      Witam, przy powtórnym umorzeniu postępowania karnego (tak jak w Pani przypadku) nie może Pani złożyć zażalenia na to postanowienie do Sądu. Przysługuje Pani jedynie prawo do złożenia do Sądu subsydiarnego aktu oskarżenia, a więc zastąpienia Prokuratora w roli oskarżyciela publicznego. Wprawdzie może Pani składać do Prokuratury wnioski o podjęcie umorzonego postępowania z uwagi na nowe fakty lub nowe dowody, ale tej drogi nie polecam. Jest ona zdecydowanie gorsza od wniesienia do Sądu subsydiarnego aktu oskarżenia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


dziewięć + 5 =