Udział pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym

Celem niniejszego artykułu Udział pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym jest wskazanie jakie uprawnienia przysługują pokrzywdzonemu w toku postępowania przygotowawczego.

Udział pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 316 § 1 k.p.k. „…jeżeli czynności śledztwa nie będzie można powtórzyć na rozprawie, należy podejrzanego, pokrzywdzonego i ich przedstawicieli ustawowych, a obrońcę i pełnomocnika, jeżeli są już w sprawie ustanowieni, dopuścić do udziału w czynności, chyba że zachodzi niebezpieczeństwo utraty lub zniekształcenia dowodu w razie zwłoki…”. Na podstawie powyższego artykułu pokrzywdzonemu przysługuje uprawnienie do udziału w czynnościach dowodowych, których nie będzie można powtórzyć w toku postępowania sądowego. Do czynności, których nie będzie można z reguły powtórzyć na rozprawie zalicza się na ogół zwłaszcza te wykonywane we wczesnej fazie postępowania takie jak;

  • oględziny miejsca, przedmiotu lub ciała, zwłok,
  • otwarcie zwłok,
  • pobranie próby krwi i wydzielin organizmu,
  • przeszukanie,
  • ekshumację,
  • eksperyment procesowy,
  • okazanie i konfrontację
  • przesłuchanie świadka, którego z różnych względów z dużym prawdopodobieństwem nie będzie można przesłuchać przed sądem.

W przypadku potrzeby przeprowadzenia czynności niepowtarzalnej, organ procesowy ma obowiązek zawiadomić osoby wymienione w art. 316 § 1 k.p.k. o miejscu i czasie przeprowadzenia czynności. Termin dokonania czynności powinien pozwolić na uczestnictwo osób zawiadomionych. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 3 września 1998 roku (sygn. akt II AKA 155/98) w przypadku braku doręczenia zawiadomienia dla niestawiających się osób należy czynność odroczyć, bowiem uchybienie temu może mieć wpływ na wynik sprawy, bo pozbawia strony możności wykazania zarzutów zgłaszanych do stanu dowodu rzeczowego.


Przykład: Świadkiem gwałtu był Antoni Ząbek, który ma 98 lat i przyjechał do Polski na wakacje z USA. W toku czynności Prokurator postanowił przesłuchać go w charakterze świadka. W takim przypadku osoba pokrzywdzona ma prawo wziąć udział w czynności przesłuchania, gdyż Antoni Ząbek prawdopodobnie nie będzie stawiał się na przesłuchanie w toku postępowania sądowego.


W toku postępowania przygotowawczego przysługuje pokrzywdzonemu również prawo do zgłoszenia wniosku do prowadzącego Prokuratora, by wystąpił do właściwego Sądu o przesłuchanie przez Sąd danego świadka. Wniosek pokrzywdzonego będzie uzasadniony w przypadku, gdy zachodzi niebezpieczeństwo, że świadek ten nie będzie mógł zeznawać w czasie rozprawy. Sąd może nie uwzględnić wniosku w razie stwierdzenia, że nie zachodzi niebezpieczeństwo, iż nie będzie można przesłuchać świadka na rozprawie. Podstawą odmowy nie może być natomiast odmienne od prokuratora zapatrywanie sądu, co do celowości przesłuchania świadka w danym postępowaniu przygotowawczym, gdyż ocena taka zastrzeżona jest wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że wniosek o przesłuchanie świadka powinien spełniać wymogi pisma procesowego z art. 119 § 1 k.p.k., a także być uzasadniony. W uzasadnieniu powinno się wskazać przyczyny tego rodzaju postępowania, a więc należy opisać okoliczności, które przemawiają za realnym niebezpieczeństwem niemożności późniejszego przesłuchania świadka na rozprawie (K. Eichstaedt, Przesłuchanie, s. 101-162). Jeśli dojdzie do tego przesłuchania, na podstawie art. 316 § 3 k.p.k. możesz brać w nim udział. Sądem właściwym do przesłuchania świadka w trybie art. 316 § 3 k.p.k. jest sąd powołany do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji. Przesłuchanie zgodnie z art. 329 § 2 k.p.k. odbywa się na posiedzeniu w składzie jednoosobowym.

Przykład: Świadkiem włamania był Antoni Ząbek, który na stale mieszka w Anglii. W takim przypadku pokrzywdzony może złożyć wniosek do Prokuratora o przesłuchanie przez Sąd świadka, gdyż będzie prawdopodobnie jedyna szansa na przesłuchania świadka zdarzenia.

Warto wskazać, iż masz prawo brać udział w oględzinach miejsca zdarzenia na podstawie art. 316 § 1 k.p.k. Taka czynność zawsze jest niepowtarzalna i z tych względów przysługuje pokrzywdzonemu uprawnienia do udziału w niej.


Przykład: W mieszkaniu Antoniego Ząbka doszło do włamania. Prokurator zarządził dokonanie oględzin miejsca zdarzenia w toku postępowania przygotowawczego. W takiej sytuacji Antoni Ząbek ma prawo wziąć udział w tych czynnościach, ponieważ w przypadku, gdy dojdzie do rozprawy nie będzie już na miejscu zdarzenia śladów oraz dowodów i nie będzie można tych czynności przeprowadzić w toku postępowania sądowego. Tej czynności nie będzie można z tych samych względów powtórzyć też przed Sądem.

Podsumowując, podkreślenia wymaga fakt, iż biorąc udział we wskazanych czynnościach pokrzywdzony ma prawo żądać odpisu protokołu czynności na podstawie art. 157 § 3 k.p.k. Ponadto zgodnie z art. 147 § 4 k.p.k. pokrzywdzony ma prawo otrzymać na swój koszt po jednej kopii zapisu dźwięku lub obrazu utrwalonej w ten sposób czynności procesowe.

Umów się na spotkanie z Adwokatem w siedzibie Kancelarii Adwokackiej przy ul. Rymanowskiej 5 w Warszawie telefonicznie dzwoniąc pod nr 697053659 lub mailowo na adres biuro@adwokat-stelmaszczyk.pl

 

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

1 odpowiedź na Udział pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym

  1. Sylwia Winiarska pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Sylwia Winiarska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


3 × dwa =